ပင့္ရစ္မႏုိင္ ရခုိင္ေမး၊ ပင့္ရစ္မသိ ရခိုင္ႏွင့္ညႇိ တဲ့။ ျမန္မာစာ အေရးအသားမွာ အပင့္အရစ္ဟာ ျပႆနာ ၾကီးတရပ္ ျဖစ္ခဲဲ့ပါတယ္၊ ဘယ္ေနရာမွာ ယပင့္နဲ႔ေရးမလဲ၊ ဘယ္ေနရာမွာ ရရစ္နဲ႔ေရးမလဲ၊ ကၾကီးကုိ ယပင့္လဲ (က်)၊ ရရစ္လဲ (က်)၊ အသံခ်င္းက တူေနေတာ့ ဘယ္အဓိပၸါဆုိရင္ ယပင့္၊ ဥပမာ က်ီးကန္းက က်ီးဆုိ ယပင့္၊ ပမာဏ ၾကီးတာကုိျပတဲ့က်ီး(ၾကီး)ကုိေတာ့ရရစ္၊ ယပင့္(က်ီး)နဲ႔ ရရစ္(က်ီး)ၾကီးမွာ မရႈပ္ေထြး လွေပမဲ့ တျခးတျခား အပင့္အရစ္ ေရးရာမွာက်ေတာ့ ရႈပ္ေထြးကုန္ပါ တယ္။
ေက်နပ္ကို ယပင့္နဲ႔ေရးမလား ရရစ္နဲ႔ေရးမလား၊ ေမ်ွာ္လင့္ ဆုိတာကို ယပင့္နဲ႔ေရးမလား ရရစ္္နဲ႔ ေရးမလား၊ ျမန္မာစာအဖြဲ႔ကထုတ္တဲ့ ျမန္မာစာလုံးေပါင္းသတ္ပုံက်မ္းရယ္လုိ႔ မေပၚေပါက္ခင္က ပညာ ရွင္ေတြ အျငင္းပြားခဲ့ရတဲ့ ျပႆနာၾကီးပါ၊ ျပီးေတာ့ အျငင္းစဲေအာင္လုိ႔ ပင့္ရစ္မႏုိင္ ရခုိင္ေမး၊ ပင့္ရစ္ မသိ ရခိုင္ႏွင့္ညွိလုိ႔ အမွာအထား ေပၚလာတာပါ၊ ရခုိင္စကားမွာေတာ့ ယပင့္ႏွင့္ ရရစ္္ကို ခဲြခြဲျခားျခား အသံထြက္တတ္ေတာ့ ဒီလုိျပႆနာ မရွိပါဘူး၊ နားနဲ႔ၾကားတဲ့(က်ား)ဆုိ ၾကား။ ေတာထဲကက်ား ဆုိ က်ား။ နံပါတ္ေျခာက္ဆုိ(ေျခာက္)။ ေဂ်ာက္တြန္းတဲ့ေခ်ာက္ဆုိေခ်ာက္။ ရရစ္ဆုိလုိ႔ကေတာ့ ရသံ အထင္အရွားနဲ႔ အသံထြက္တတ္တာပါ၊ ရခုိင္ေဒသိယစကားဟာ ဗမာစကားရဲ့ ေရွးကရွိခဲ့ျပီး ေပ်ာက္ ကြယ္ေနတဲ့ အထူးသျဖင့္ ရသံကုိ ထိမ္းသိမ္းထားတဲ့ ဘာသာစကားလို႔ ဆုိရပါလိမ့္မယ္။ ရသံ သတ္ သတ္ေလာက္ကုိ ထိမ္းသိမ္းတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး၊ ဗမာစကားမွာ ေရွးသုံးလုိ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေပါရဏ စကား တခ်ဳိ႔ကိုလဲ ရခုိင္ေဒသိယစကားမွာ ေတြ႔ႏုိင္တာပါဘဲ၊ ဗမာစကားကုိ ထဲထဲ၀င္၀င္ ေလ့လာခ်င္ျပီဆုိရင္ ရခုိင္ဘာသာစကားကုိ ဥေပကၡာ ျပဳထားလုိ႔ မရပါဘူူးရွင္၊ ရခုိင္တိုင္းရင္းသားေတြဟာ သမိုင္းအစဥ္အလာ ၾကီးမားတဲ့ သူေတြပါ၊
ဓည၀တီေခတ္ ေ၀သာလီေခတ္ ေျမာက္ဦးေခတ္ ဆုိျပီး ရခုိင္သမုိင္း အခုိင္အမာရွိခဲ့ပါတယ္၊ ဓည၀တီေခတ္ဆုိတာက ခရစ္ေတာ္မေပၚမွီကာလကတည္းက ရွိခဲ့တာပါ၊ ေနာက္ဆုံး ေျမာက္ဦးေခတ္က AD ၁၇၈၀ ေက်ာ္အထိ တည္ခဲ့တာပါ၊ ေခတ္္အဆက္ဆက္ဟာ ေခတ္မွီကာမတ္တတ္ရယ္လုိ႔ မဟုတ္ပါဘူး၊ ဓည၀တီေခတ္ ေနာက္ပုိင္းမွာဆုိ ဗုဒၶဘာသာလဲ စျပီးထြန္းကား ဒဂၤါးေတြထုတ္လုပ္ျပီး ေငြေၾကးစနစ္လဲ တြင္က်ယ္ေနခဲ့ပါျပီ၊ ေ၀သာလီ ေလးျမဳိ႔ေခတ္ မွာေတာ့ ျပည္ပအေနာက္ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ကုန္သြယ္ေရး ဆက္ဆံမႈေတြ ရွိခဲ့ပါျပီ၊ ေငြေၾကးအျဖစ္ ေရႊဒဂၤါး ေငြဒဂၤါးေတြ သုံးစြဲခဲ့ၾကျပီလုိ႔ဆုိပါတယ္၊ ရခုိင္ျမဳိ႔ျပေတြ စည္ပင္ထြန္းကားခဲ့တဲ့ကာလပါရွင္။ AD ၁၅၀၀ ေက်ာ္ဒုတိယ ေျမာက္ဦးေခတ္ကာလေတာ့ ရခုိင္ထီးနန္းအင္အား ေတာင့္တင္းခဲ့တဲ့ကာလပါ၊ ဘုိးေတာ္ ဘုရားလက္ထက္ ၁၇၈၄ ခု အိမ္ေရွ႔မင္းက တုိက္ခုိက္သိမ္းသြင္းခံခဲ့ရတဲ့အထိပါဘဲရွင္၊ ကုိယ့္ထီး ကုိယ့္ နန္း ကုိိယ့္က်ငွန္းနဲ႔ တင့္တင့္တယ္တယ္ ေနႏုိင္ခဲ့ေတာ့ ရခုိင္စာေပ ထြန္းကားခဲ့ပုံက အံ့မခမ္းလုိ႔ ဆုိရပါ လိမ့္မယ္။ BC ေျခာက္ရာစု ေလာက္ကေရးခဲ့တယ္လုိ႔ ယူဆရတဲ့ ဲျဗဟၼီအကၡရာ အပါအ၀င္ ေရွးက်တဲ့ အကၡရာေတြနဲ႔ ေရးထားတဲ့ ေက်ာက္စာေေတြကို ရခုိင္ေဒသမွာ အမ်ားအျပား ေတြ႔ရပါတယ္။ ေက်ာက္ စာေတြတင္ မဟုတ္ပါဘူး ေ၀သာလီေခတ္မွာကတည္းက သကၠတကေန ရခုိင္ဘာသာကုိ ျပန္ဆုိထား တဲ့ က်မ္းေတြ ေပၚထြန္းခဲ့ျပီလုိ႔ဆုိပါတယ္၊ က်မၼရာဇ္မင္းၾကီး၀တၳဳတုိ႔၊ မႏုဓမၼသတ္တုိ႔လုိ စာမ်ဳိး၊ ေဂါတမ ပူရမ္လုိ နကၡတ္က်မ္းတုိ႔ေတြပါ၊ ကဗ်ာလကၤာဘက္ကို ၾကည့္ျပန္ရင္လဲ ရခုိင္ေဒသဟာ အလကၤာ ေဒသ လုိ႔ေတာင္ ဆုိႏုိင္ေလာက္ပါတယ္၊ ကဗ်ာလကၤာ ေပၚထြန္းခဲ့တဲ့ ကာလကလဲေစာ ကဗ်ာအရည္ အေသြးကလဲ ေျပာစမွတ္ျပဳစရာပါ၊ ပုဂံထီးနန္းဆုိတာ ဘယ္မွာေနမွန္း မသိေသးတဲ့အခ်ိန္၊ AD ေျခာက္ ရာစု ေလးျမိဳ႔ေခတ္မွာ ရခုိင္ဘက္မွာက ကဗ်ာလကၤာသံကုိ ၾကားေနရပါျပီ၊ ေရးဖြဲ႔သူက အိမ္ေရွ႕စံ မိဖုရား ေစာျပည့္ညိဳ၊ သု႔ရဲ့နာမည္ၾကီးကဗ်ာက သိမ္ကံမိန္တြင္၊ အစခ်ီတဲ့ အလြမ္းရတု၊ စပ္နည္းေရာ အေတြးေရာ အဆင့္အတန္း ျမင့္လွတယ္လုိ႔ ဖတ္ရသူအမ်ား ေလးစားရတဲ့စာပါရွင္။ ေနာက္ေတာ့ AD ၇၈၆ ခု မွာေရးတယ္လုိ႔ အမွတ္အသားရွိတဲ့ အမတ္ၾကီး ဓမၼေဇယ်ရဲ့ ဗ်ဥ္းသုံးဆယ့္သုံးလုံး ေလွေတာ္သံ၊ ကၾကီး အစ အ အဆုံး အကၡရာေတြကို ညႊန္းညႊန္းျပီး ဖြဲ႔ထားတဲ့ ကဗ်ာပါ၊ ပုဂံေခတ္က အနႏၵသူရိယရဲ့ သူတည္းတေယာက္ ေကာင္းဖို႔ေရာက္မူ ကဗ်ာဟာ သူ႔ေခတ္သူ႔အခါ ဘာသာစာေပ ထြန္းကားမႈ အဆင့္နဲ႔ ယွဥ္တြယ္ရင္ ပုဂံေခတ္ လက္ရာ မဟုတ္ႏုိင္ဘူးလုိ႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ၾကတဲ့ ပညာရွိမ်ားဟာ ပုဂံေခတ္မတိုင္မွီ ကတဲက ေပၚထြန္းတယ္လုိ႔ အမွတ္အသားရွိတဲ့ ရခုိင့္ကဗ်ာေတြကုိ ဆင္ျခင္စဥ္းစား သင့္လွပါတယ္ရွင္၊ ကဗ်ာလကၤာအရာမွာ ရခုိင္တုိင္းရင္းသားေတြ ဗမာေတြထက္ အယင္က်ပုံကုိ ေနာက္သာဓကတရပ္ ရွိပါေသးတယ္။ အဲဒါက ျမန္မာဘက္မွာလဲ ထြန္းကားတဲ့ ဧခ်င္း ကဗ်ာပါ။ ဧခ်င္း ကဗ်က ဘုရင့္သားေတာ္ သမီးေတာ္ေတြ အိပ္စက္တဲ့အခါ ဆုိရေလွ်ာက္ရတဲ့ ကဗ်ာတမ်ဳိးပါဘဲ၊ ဒီဧခ်င္းကဗ်ာေလာကမွာ ဘယ္ဧခ်င္းကဗ်ာ အေစာဆုံးလဲ ၾကည့္ျပန္ရင္ ရခုိင္မင္း ဘေစာျဖဴရဲ့သမီး ေမာက္ေတာ္မင္းသမီးအတြက္ ဖဒူမင္းညုိ ေရးသားတဲ့ ရခုိင္မင္းသမီးဧခ်င္းပါဘဲ၊ ဒါကုိၾကည့္ရင္ မင္းသားငယ္ မင္းသမီးငယ္ ေတြအတြက္ ဧခ်င္း ေရးတဲ့အစဥ္အလာကုိ ရခိုင္စာဆုိေတြက ဦးေဆာင္ခဲ့တယ္လုိ႔ ဆုိႏုိင္ပါလိမ္႔မယ္၊ ရခုိင္စာဆုိေတြထဲမွာ ေနာက္ထင္ရွားတဲ့ စာဆုိတဦးက ဥကၠာပ်ံပါ။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၅၀၀ ေက်ာ္ ၁၆၀၀ ေလာက္မွာ ရခုိင္ဘုရင္ မင္းခေမာင္း ဟံသာ၀တီကုိ ေရာက္ေနပါတယ္၊ ဘုရင္နဲ႔ပါလာတဲ့ အမတ္ၾကီး ဥကၠာပ်ံက ရခုိင္ကုိ လြမ္းလွပါျပီ ျပန္ခ်င္လွပါျပီ၊ ဒီမွာတင္ ကိုယ့္ဘုရင္ ရခုိင္ကုိ ေျခဦးျပန္လွည့္ဘုိ႔ ဆယ့္ႏွစ္ရာသီဘဲြ႔ ကဗ်ာၾကီးကုိ ေရးပါတယ္၊ ဒီကဗ်ာဟာလဲ ပညာရွင္ေတြ တေလးတစား ခ်ီးက်ဴးရတဲ့ ကဗ်ာပါ၊ ကဗ်ာလကၤာနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ ေရွးတန္းေရာက္ေနတာဟာ ရခုိင္တုိင္းရင္းသားေတြရဲ့ ကဗ်ာလကၤာ ဗီဇေၾကာင့္လုိ႔ ဆုိရင္ မမွားႏုိင္ပါဘူး၊ ရခုိင္တု္င္းရင္းသားေတြက အေရးအခင္း ထူးထူး ျခားျခားရွိတုိင္း ကဗ်ာမပါရင္ ျပီးမွမျပီးတာ ေလွေလွာ္ထြက္ရင္ ကဗ်ာနဲ႔ ဘုရားပြဲရွိ္ရင္ ကဗ်ာနဲ႔ အလွဴ မဂၤလာပြဲမွာ ကဗ်ာနဲ႔ ကဗ်ာနဲ႔ ကင္းခဲပါတယ္ရွင္၊ ဒါေၾကာင့္လဲ ေလွေတာ္သံကဗ်ာ ပုခက္လႊဲသားေခ်ာ့ ကဗ်ာတုိ႔ သာျခင္းတုိ႔ တပုိ႔တြဲလ ေကာက္ရီတ္အျပီး သီၾကဆုိၾကတဲ့ သံခ်ပ္တုိ႔ ပုဂၢဳိလ္တဦးဦးရဲ့ အတၳဳ ပတၱိကုိ ဖြဲ႔တဲ့ ဘြဲ႔ကဗ်ာတုိ႔ ကဗ်ာလကၤာ အဖြဲ႔အမ်ဳီးမ်ိဳး ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ အဆုံးစြာ အစီရင္ခံရရင္ ဗမာကဗ်ာမွာ မေတြ႔ရတဲ့ သခြားသီးအဖြဲ႔ကဗ်ာမ်ိဳးကုိေတာင္ ေတြ႔ရပါတယ္ရွင္၊ ကဗ်ာလကၤာ ဘက္မွာ သာ မဟုတ္ပါဘူး၊ စကားေျပ ထဲမွာဆုိရင္လဲ ေက်ာက္စာ ရာဇ၀င္ ေလွ်ာက္ထုံး ပုံျပင္ ၀တၳဳ စသျဖင့္ ေပါေပါၾကြယ္ၾကြယ္ ရွိလွတဲ့ ရခုိင္စာေပပါ၊
ဒီလုိအဆင့္အတန္း ျမင့္တဲ့ တုိင္းရင္းသား ဘာသာစာေပကို ျမွင့္တင္ဘုိ႔အလုပ္ဟာ ျမန္မာတုိင္းရင္းသားတုိင္း တာ၀န္တရပ္ပါဘဲ၊ ျမန္မာစာ ေလ့လာေရးမွာ ဗမာစာ ဗမာစကား သက္သက္ကုိသာမဟုတ္ဘဲ တုိင္းရင္းဘာသာစာေပေတြကုိပါ ေလ့လာဘုိ႔ အခြင့္အလမ္း ဖန္တီးႏုိင္ရင္ ေကာင္းေလစြလုိ႔ ေအာက္ေမ့ မိပါတယ္ရွင္။ စာေပျမင့္ျပီး လူမ်ဳိးတင့္ပါေစ။
RFA မွထုတ္လြင့္ခ်က္ ကိုအမ်ားသိရန္ခံစားတင္ျပသည္
....................................
ရခိုင့္အမ်ိဳးသားေရး ႏိုင္ႏိုင္
23.10.11 |
Posted in
စာေပမိတ္ေဆြမ်ား,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား,
ေဆာင္းပါး
|
Read More »
အမ်ိဳးအစား - နိတိ စႁႏၵ ( NantiChandra ) နာမည္ပါ ရခိုင္ ဒဂၤါးျပား ။
အလီးခ်ိန္ - ၇.၃၉၀ ဂရမ္
အရြယ္အစား - ၃၁ မီလီမီတာ (mm ) ျပတိုက္ပစၥည္း အမွတ္ - CM 1984-5-10-1
ျပတိုက္အခန္း အမွတ္- အခန္း ၆၈၊ ေငြေၾကး ျပခန္း
လက္ရွိတည္ေနရာ - ျဗိတိလွ် ျပတိုက္၊ လန္ဒန္
အခ်ိန္ကာလ - ၈ ရာစု
ေတြ႕ရွိရာေနရာ - ျမန္မာ
.
အေစာဆုံး ျမန္မာ (ပ်ဴ ကိုရည္ရြယ္ ) ေငြဒဂၤါးေတြဟာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ရခိုင္ျပည္ကဆင္းလာပါေရ။ ျမန္မာလူမ်ိဳးတိစြာ ေငြသတၲဳရင္းျမစ္ေပါႂကြယ္ေရပိုင္ အနီး ပတ္ဝန္းက်င္ ေဒသတိနန္႔လည့္ ခိုင္မာေရ ကုန္သြယ္ေရာင္းဝယ္မႈရွိခေရလို႕ သိရပါေရ။ ယင္းတြက္နန္႔ ေငြဒဂၤါးတိ သြင္းလုပ္အသုံးျပဳလာဂါတ္ပါေရ။ ေငြဒဂၤါးျပား အမွတ္တံဆိပ္ေတြကိုေတာ့ ဘဂၤလားနန္႕ ကပ္နိန္ေရ ရခိုင္လူမ်ိဳးတိ သံုးစဲြခေရ ဒဂၤါးတိကို အမွီျပဳပါေရ။ ဘဂၤလား ဒဂၤါးတိက နိေပါ " ပသုပတိ " Pashupati (၇-၈ ရာစု) ဒဂၤါးတိကို အတုယူျပီးေက ထုပ္ခဂါတ္ပေရ။
ဒဂၤါး မ်က္ႏွာစာမွာ ( နႏၵီ ) " ႏြား" လကၡဏာလို႕ တြီရပါေရ။ ႏြား၏ အေပၚမွာ ျဗမဏီ အကၡရာနန္႕ ရြီးထိုးထားေရ မင္း ဘြဲ႕နာေမရွိပါေရ။ ဒဂၤါးရဲ့အျခား တဘက္မွာေတာ့ သီရီဝစၧ (အိမ္မြန္ )ပါရွိပါေရ။ သီရီဝစၧ (အိမ္မြန္ )၏ အေပၚမွာ"နီ နန္႔့ လ " ကို တြီ၇ပါေရ။ သီရီဝစၧ (အိမ္မြန္ )အတြင္း၊ အလယ္တည့္တည့္မွာ အေပၚကို ေထာင္နိန္ေရ အရာက သီဝ နတ္မင္းကိုးကြယ္မႈဆိုင္ရာ အမွတ္လကၡဏာ ျဖစ္ေတ “ လဂၤ “။
အမွတ္လကၡဏာတိ၏ အဓိပၸါယ္ ေတြကို အနက္ဖြင့္ရာတြင္ Cribb, B. Cook and I. Carradice, The coin atlas (London and Sydney, Macdonald Illustrated, 1990) ကို ကိုးကားသည္။
======================================================
Pashupati က သကၠတ ဘာသာပါ။ Pashu ဆိုတာေရ အနက္က Animal (သက္ရွိသတၱ၀ါ ) တိရိစာၦန္။ Pati က God (ဖန္ဆင္းရွင္ ဘုရား)။ ယင္းအေႀကာင္း လူကလြဲျပီး သက္ရွိ သက္ရွိသတၱ၀ါ အားလုံး၊ တစ္နည္း တိရိစာၦန္ ေတြအားလုံး၏ ဖန္ဆင္းရွင္၊ အရွင္သခင္ လို႕ အနက္အဓိပၸာယ္ရပါေရ။ အမ်ားအေခၚ ႏြားလား ဥႆဖ ။
သကၠတပိုင္……. பசுபதி முத்திரை
ျဗိတိလွ် ျပတိုက္၊ လန္ဒန္ မရွင္းဘဲထားတဲ့ အမွတ္လကၡဏာ (Symbols) ေတြက်န္ေနပါေသးတယ္။ ဖြင့္ဆိုခ်က္မွားတာလည္း ႏွစ္ခ်က္ပါဘာေရ။ ခုႏွစ္ မေသခ်ာေရအခ်က္က တစ္ခ်က္ျဖစ္ပါေရ။
ျဗိတိလွ် ျပတိုက္၊ လန္ဒန္ မရွင္းဘဲထားတဲ့ အမွတ္လကၡဏာ (Symbols) တိက
( ၁ ) ရခိုင္ ဒဂၤါးေတြမွာ အျမဲတမ္းတြီနိန္ေရ" ပုလဲစက္ဝန္း" ပါ။ ရခိုင္ ဒဂၤါး ရဲ့ျပင္ဘက္ဆုံး အဝန္းဝိုင္းကို "
ပုလဲစက္ဝန္း " ႏွင့္ဝန္းရံထားေလ့ရွိပါေရ ။ တခ်ိဳ႕ပညာရွင္တိက " ဗိႏၶဳ " အစက္အေပ်ာက္
ရယ္လို႕အမည္ပီးခပါေရ။
( ၂ ) တိသုလ(သုံးခြ လွံဆူး)၏ အေပၚမွာ ကပ္လွ်က္ ႏွစ္ဘက္ စလုံးကို အုပ္မိုး နိန္ေရ
" အရြက္ငါးရြက္ပါ သစ္ခက္ " တစ္စုံ ။
( ၃ ) တိသုလ(သုံးခြ လွံဆူး) ၏ ေအာက္က ပုလဲခုႏွစ္လုံးတန္း ။
( ၄ ) ဒဂၤါးျပားအျခားတစ္ဘက္ရွိ " နႏၵိ " (ႏြား) ရဲ့လည္ပင္းမွာ စြတ္ပီးလားေရ အစက္ေပ်ာက္ ငါးခု နန္႕ ပံုေဖာ္ထားတဲ့ပန္းကုံး ။
ဖြင့္ဆိုခ်က္မွားေရ ႏွစ္ခ်က္က
ျဗိတိလွ် ျပတိုက္၊ လန္ဒန္ ၏ ေဖာ္ျပခ်က္တိက Cribb, B. Cook and I. Carradice, The coin atlas (London and Sydney, Macdonald Illustrated, 1990) စာအုပ္ကို ကိုးကားျပီးေဖာ္ျပထားစြာပါ။
ဒီရခိုင္ ဒဂၤါး ရဲ့ အမွတ္လကၡဏာဖြင့္ဆိုခ်က္တိ တခ်ိဳ႕မမွန္ပါ။ Crib,B Cook ႏွင့္ I. Carrradice ယင္းခ်င့္တိအဆိုအရဆိုေက ရခိုင္ ဒဂၤါးမွာ သီရိဝစၧ ေခၚ အိမ္မြန္(Shrivetsa) ပါေရလို႕ ဆိုပါေရ။
သီရိဝစၧ (အိမ္မြန္) ဟာ ဗိႆႏိုး (Vishnu) ကိုးကြယ္မႈဆိုင္ရာ လကၡဏာရာျဖစ္ပါေရ။
ဒဂၤါးကို ေသေသခ်ာခ်ာၾကည့္ေတာ့ သီရိဝစၧ (အိမ္မြန္) မဟုတ္ဘဲ သီဝ နတ္မင္း၏ လက္နက္
တိသုလ(သုံးခြ လွံဆူး)ျဖစ္ဖို႕ပိုမ်ားပါေရ။
တခ်ိဳ႕ ဟိႏၵဴဘုရာေၾကာင္းေတြမွာ ( နႏၵီ ) " ႏြား" နန္႔အျမဲပိုင္ ယွဥ္တြဲျပီးေက တြီရတတ္ပါေရ။ " လဂၤ" (Linga) ေခၚ ဂိဂၷ ဆိုတာ သကၠတဘာသာလို ပူရိသလိင္လို႕အဓိပၸာယ္က ရွိလို႕ ေျပာပါေရ" သိဝ" နတ္မင္းကိုးကြယ္မႈဆိုင္ရာ လကၡဏာပါ။
ယင္းခ်င့္တိနန္႔ ဆက္စပ္ျပီးေက ဒဂၤါး အတြင္းပိုင္း တိသုလ(သုံးခြ လွံဆူး) ၏ အလယ္ တည့္တည့္က အေပၚကိုေထာင္နိန္ေရ လွံဆူး ကို " လဂၤ" (Linga)၊ သကၠတ အေခၚ ဂိဂၷ လို႕ဆိုတာကေတာ့ မွားနိန္ပါေရ ၊ မဟုတ္ပါလို႕ ေျပာရပါဖို႕။
ခုႏွစ္ မေသခ်ာေရအခ်က္ တစ္ခ်က္က
မေသခ်ာေရအခ်က္က သမိုင္းမွတ္တမ္းတိအတြက္ အေရးအၾကီးဆုံးျပစ္ပါေရ။
နိတိ စႁႏၵ ( NantiChandra ) နာပါေရ ရခိုင္ ဒဂၤါးျပားလို႕ဆိုျပီး ခန္႕မွန္းရေက ခရစ္ႏွစ္ ၈ ရာစုလို႕ေဖာ္ျပထားပါေရ။
ရခိုင္ရာဇဝင္ကို ေလ့လာၾကည့္ေတာ့ နိတိ စႁႏၵ ( ၅၂၀-၅၇၅)လို႕တြီရပါေရ ။
ဒီတစ္ခ်က္ ျပတိုက္မွာ မွားနိန္ေရလို႕ ထင္ပါေရ။
..............
ေရွးျမန္မာ ဘေလာ့မွ
.....
ရခိုင္ဘာသာသို႕ ျပန္ဆိုထားသည္
.
14.11.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
ေရႊနန္းသခင္ စႏၶသုဓမၼရာဇာ ၊ ၁၀၁၄
ရခိုင္ပိုင္ ျပန္ဖို႕ဆိုေက
ေရႊနန္းသခင္ စႁႏၵသုဓမၼရာဇာ ၊ ၁၀၁၄ ( ၁၆၅၂ ေအဒီ )
.
ေဒပံုကို ရရွိေရနိန္ရာ
Ref and Source
http://www.michigancoinclub.org/burma.html
...............
ေရွးျမန္မာ ဘေလာ့မွ
...
ရခိုင္နန္႔ ျပန္ဆိုထားပါသည္။
.
12.11.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
ဗိတိလွ် ျပတိုက္၊ လန္ဒန္ က အဓိကထားျပီးေျပာခ်င္တာက ျမန္မာ (ပ်ဴ ) ဒဂၤါးေတြဟာ ရခိုင္ေတြကတဆင့္နည္းယူတယ္။ ရခိုင္ေတြက တစ္ခါ ဘဂၤလား ဒဂၤါး ေတြ ကမွ နည္းယူပါေရ။ ဘဂၤလားေတြက နိေပါ ေတြဆီကနည္းယူပါေရ။
.
ျမန္မာ သမိုင္းပညာရွင္၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသနပညာရွင္တိ၏ အယူအဆတိနန္႕ အေတာ္ၾကီးကြဲလဲြလားခပါဗ်ာလ္။ ျမန္မာ သမိုင္းပညာရွင္၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသနပညာရွင္ရို႕၏ မွန္းဆခ်က္ ကေမ႓ာဒီးယား " ဖူနန္" မွာ ၃ ရာစုကတည္းက ဟိႏၵဴ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈအမွတ္ လကၡဏာေတြပါရွိေရ ဒဂၤါး သြင္းလုပ္သုံးစြဲနိန္ဂါတ္ပါဗ်ာလ္။
ခရစ္ႏွစ္ဦးကတည္းက " ဖူနန္" ကေန မဲနန္ျမစ္ ၊ သံလြင္ျမစ္၊ စစ္ေတာင္းျမစ္ေတြကိုျဖတ္ျပီး ပ်ဴရို႕၏ျမိဳ႕ေတာ္ ဗိသဏိုး၊ သေရခတၱရာ ေတြကမွတဆင့္ ရခိုင္ ေဝသာလီ အထိေရာက္၊ ေနာက္ဆုံး အႏၵိယအထိ ေရာက္ခေရ ကုန္သြယ္လမ္းမၾကီးစြာ ျမန္မာ ေျမာက္ပိုင္းက " ပိုး " လမ္းနန္႕အျပိဳင္ရွိခဂါတ္ပါေရ။
 |
| Add caption |
ေဒပိုင္ လကၡဏာေတြပါရွိေရ ဒဂၤါး ေတြကိုလည္း ဒီလမ္းေတာက္ေလွ်ာက္ အေရအတြက္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားနတြီရပါေရ ရခိုင္မွာအေစာဆုံး နိန္ထိုင္ခေရ တိဘက္ျမန္မာအႏြယ္ဝင္တိပါ။ အစကနဦးမွာ အႏၵိယ ေျမာက္ပိုင္း ဟိႏၵဴ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈကို ခံယူခပါေရ အထူးသျဖင့္ "သီဝ" (Shiva ) နတ္ကိုကိုးကြယ္ပါေရ။
ရခို္င္မင္းတိ ကိုယ္တိုင္းကလည္း ကုလားဘြဲ႕ အမည္ " စႁႏၵ " ( Chandra ) ကိုႏွစ္သက္ခံယူခဂါတ္ပါေရ။ မင္းတစ္ပါး နန္းတက္တိုင္း ယင္းမင္းဘြဲ႕ နာမည္ပါေရ ဒဂၤါး အသစ္သြင္းလုပ္ျပီး ေငြသားအျဖစ္ အသုံးျပဳဂါတ္ပါေရ။
အေစာဆုံး ဒဂၤါး လို႕ေျပာႏိုင္စြာက " ေဒဝစႁႏၵ" ( ခရစ္ ၄၅၄-၄၇၆ ) ဒဂၤါး။
ေနာက္ထပ္တြီရေရ မင္းဘြဲ႕ အမည္ပါ ဒဂၤါးတိပါ။
နိတိစႁႏၵ ( ၅၂၀ - ၅၇၅ )
ဝိ႐ုစႁႏၵ ( ၅၇၅-၅၇၈ )
ပရိတိစႁႏၵ ( ၅၇၈-၅၉၀ )
ပတြိစႁႏၵ ( ၅၉၀-၅၉၇ )
ဒတိစႁႏၵ ( ၅၉၇-၆၀၀ )
ဓမဝိဇယ (၆၆၅-၇၀၁ )
ဓမစႁႏၵ ( ၇၀၄-၇၂၀) ဒဂၤါးျပားစာရင္း ကို ( ျမန္မာသမိုင္းပံု ၊ ေဒါက္တာသန္းထြန္း ) ကူးယူေဖာ္ျပသည္။
( ရခိုင္ဒဂၤါးေတြ ကိုအရင္က ေတြ႕ဖူးခပါေရ စာကိုဖတ္လိုကမရလို႕ မင္းဘြဲ႕နာေမတိကို မသိရပါသိ။
ရခို္င္လူမ်ိဳးတိစြာ ၆ ရာစုႏွစ္ဦးေလာက္မွာ ဗုဒၶဘာသာကို ေျပာင္းလဲ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္နိန္ခဂါတ္ဗ်ာလ္ လို႕ပညာရွင္အမ်ားစုက ခန္႕မွန္းဂါတ္ပါေရ။ ေယေကေလ့ ဒဂၤါျပားေပၚမွာ ဒီလို ျဗာဟၼဏ အယူဝါဒဆိုင္ရာ မွတ္လကၡဏာတိစြာေရ ဇာမင္းဆက္တိ၊ ဇာရာဇုက စျပီးေက မပါဗ်ာလ္ေလ ဆိုစြာကို ေျပာျပဖို႕တြက္ ေကာင္းေစာနိန္သိပါေရ။
ကြၽန္ေတာ္စုေစာင္းထားေရအထဲက အေစာဆုံး ဒဂၤါျပားတိေပၚမွာ ျဗာဟၼဏ အယူဝါဒဆိုင္ရာ မွတ္လကၡဏာတိ မေပါေရ ဒဂၤါျပားစာရင္းကိုၾကည့္ပါ။
မင္းဘဲြ႕နာေမတိရာကို ဒဂၤါးျပားနန္႕ အျပည့္ရြီးထိုးျပီးေက သြန္းခေရစီခေရလို႕ ေကာက္ခ်က္ခ်ႏိူ္္င္ပါေရ။
စႏၵသူရိယ ( ၁၇၃၁- ၁၇၃၄ ) ဒဂၤါျပားေပၚမွာ ဘြဲ႕အရွည္ အရွင္ေရႊနန္းသခင္ စႏၵသူရိယ ရာဇာ ၁၀၉၃ လို႕တြီ ရ။
နာရပဝါယ (၁၇၃၅-၁၇၃၆ ) ဒဂၤါျပားေပၚမွာ ဘြဲ႕အရွည္ အရွင္ေရႊနန္းသခင္ နာရပဝါယ ရာဇာ ၁၀၉၅ လို႕ တြီ ရ။
စႏၵဝိဇလ ( ၁၇၃၆ ) ဒဂၤါျပားေပၚမွာ ဘြဲ႕အရွည္ အရွင္ေရႊနန္းသခင္ စႏၵဝိဇလ ရာဇာ ၁၀၉၅ လို႕ တြီ ရ။
မဓရာဇ္ ( ၁၇၃၇-၁၇၄၂ ) ဒဂၤါျပားေပၚမွာ ဘြဲ႕အရွည္ အရွင္ေရႊနန္းသခင္ မဓရာဇ္ ရာဇာ ၁၀၉၉ လို႕ တြီ ရ။
၁၇၃၁ ထက္အေစာပိုင္း ကာလ ဒဂၤါျပားေတြအမ်ားၾကီးရွိနိန္သိပါေရ ၁၇၄၂ ေနာက္ပိုင္း ဒဂၤါျပားေတြလည္းအမ်ားၾကီးက်န္ရွိနိန္ပါေရ။
စာတိကိုဖတ္လို႕ ရဗ်ာလ္ျဖစ္လို႕ ပံုတိကို ေနာက္ပို္င္းမွာ စာတိနန္႕ တြဲျပီးေက တင္ပီးပါေမ။ တစ္ခ်ိဳ႕ပံုေကာာင္းတိက သက္ဆိုင္ရာ website / blog နန္႕ ကိုယ္ပိုင္စုေစာင္းထားသူေတြဆီက ေတာင္ေကေလ့ အေႀကာင္းမျပန္ပါ။
တခ်ိဳ႕တိကေတာ အတုတိျဖစ္နိန္လို႕ နည္းနည္းေခ်ေလာက္ စီစစ္ရပါဖို႕သိ။
ရခိုင္ ဒဂၤါျပားဟာ ရခိုင္ရာဇဝင္နန္႔ တဲြနိန္ေရ အေကာင္းဆုံးေခတ္ျပိဳင္ အေထာက္အထားျဖစ္လို႕ အင္မတန္ တန္ဖိုးၾကီးပါေရ။ ေက်ာက္စာတိ တြီ၇ပါေရ။ ယေကေလ့ အေရတြက္ နည္းပါသိေရ ရခိုင္ ဒဂၤါျပားတိကို ေသေသခ်ာခ်ာ စ ၊ လယ္ ၊ ဆုံး သုံးပါးစလုံးေျပာဖို႕ရာ ျပည့္စံုေရ သုေတသန အေထာက္အထားမရသိပါ။
ေဒါက္တာသန္းထြန္း၏ ျမန္မာသမိုင္းပံု စာတမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားစြာက ရခိုင္လူမ်ိဳးတိစြာ ဂုပၲ အကၡရာကို အသုံးျပဳျပီး သကတၱဘာသာနန္႕ ရြီးေရဂါတ္ေတ။ ရခိုင္ဒဂၤါးက ( နႏၵီ ) " ႏြား" အေပၚမွာေရးထားေရစာစြာ သကၠတ ဂုပၲ အကၡရာလို႕ ပါဘာေရ ေဒအခ်က္တိကို သတိထားျပီးေက မမွန္လို႕ ေျပာလို႕ပါဖို႕။( နႏၵီ ) " ႏြား" အေပၚမွာရြီးထားေရ စာစြာ ျဗဟၼဏီစာ ျဖစ္ပါေရ။
ဒီပိုစ္မွာ ရြီး၇ေရ အေၾကာင္းအရာတိနန္႕ ပတ္သတ္လို႕အမွား ၊ အမွန္ ေတြအားလုံး ကြၽန္ေတာ္တာဝန္ယူပါေရ။ ရခိုင္ ဒဂၤါျပားနန္႕ ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းရာ စုေစာင္းမႈဟာအခုမွ ထိုတစ ေဒတစရာ ရွိပါသိေေရ။၊ ႀကိဳက္ေတပိုင္ ေဝဖန္ျပီးေက ေထာက္ျပႏိူင္ပါေရ။
.......
ေရွးျမန္မာ ဘေလာ့မွ
...
ရခို္င္ဘာသာသို႕ ျပန္ဆိုထားသည္။
.
12.11.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
အမ်ိဳးအစား - နိတိ စႁႏၵ ( NantiChandra ) အမည္ပါ ရခိုင္ ဒဂၤါးျပား ။
အေလးခ်ိန္ - ၇.၃၉၀ ဂရမ္
အရြယ္အစား - ၃၁ မီလီမီတာ (mm ) ျပတိုက္ပစၥည္း အမွတ္ - CM 1984-5-10-1
ျပတိုက္အခန္း အမွတ္- အခန္း ၆၈၊ ေငြေၾကး ျပခန္း
လက္ရွိတည္ေနရာ - ျဗိတိလွ် ျပတိုက္၊ လန္ဒန္
အခ်ိန္ကာလ - ၈ ရာစု
တြီရွိရာေနရာ - ျမန္မာ
.
အေစာဆုံး ျမန္မာ (ပ်ဴ ကိုရည္ရြယ္ ) ေငြဒဂၤါးေတြဟာ ဗုဒၶဘာသာဝင္ ရခိုင္ျပည္ကဆင္းသက္ေရ။ ျမန္မာတိစြာ ေငြသတၲဳရင္းျမစ္ေပါႂကြယ္ေရပိုင္ အနီး ပတ္ဝန္းက်င္ ေဒသတိနန္႕လည္း ခိုင္မာေရ ကုန္သြယ္ေရာင္းဝယ္မႈေတြရွိခပါေရ။ယင္းတြက္ေႀကာင္း ေငြဒဂၤါးတိကို သြန္းးလုပ္အသုံးျပဳလာဂါတ္ပါေရ။ ေငြဒဂၤါးျပား အမွတ္တံဆိပ္ေတြကိုေတm ဘဂၤလားနန္႕႔ ကပ္နိန္ေရ ရခိုင္က ဒဂၤါးေတြျပဆိုပါေရ။ ဘဂၤလား ဒဂၤါးေတြက နိေပါ " ပသုပတိ " Pashupati (၇-၈ ရာစု) ဒဂၤါးေတြ ကို အတုယူျပီ သြန္းလုပ္ခပါေရ ။
ဒဂၤါး မ်က္ႏွာစာမွာ ( နႏၵီ ) " ႏြား" လကၡဏာေတြ႕မယ္။ ႏြား၏ အေပၚမွာ ျဗမဏီ အကၡရာနန္႕ရြီးထားေရ မင္း ဘြဲ႕နာမည္ရွိ္ပါေရ။ ဒဂၤါး၏အျခား တဘက္မွာေတာ သီရီဝစၧ (အိမ္မြန္ ) ရွိပါေရ။ သီရီဝစၧ (အိမ္မြန္ )၏ အေပၚမွာ"ေန နန္႕ လ " ကိုေတြ႕ရပါေရ။ သီရီဝစၧ (အိမ္မြန္ )အတြင္း၊ အလယ္တည့္တည့္မွာ အေပၚကို ေထာင္နိန္ေရ အရာက သီဝ နတ္မင္းကိုးကြယ္မႈဆိုင္ရာ အမွတ္လကၡဏာ ျဖစ္ေတ “ လဂၤ “။
အမွတ္လကၡဏာရို႕ အဓိပၸါယ္ ေတြကို အနက္ဖြင့္ဖို႕ဆိုေက Cribb, B. Cook and I. Carradice, The coin atlas (London and Sydney, Macdonald Illustrated, 1990) ကို ကိုးကားသည္။
..........
ေရွးျမန္မာ ဘေလာ့မွ
........ရခို္င္ဘာသာသို႕ ျပန္ဆိုထားသသည္။
.
12.11.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
၁၀၇၂ (၁၇၁၀ ေအဒီ)
ေရႊနန္းသခင္ စႏၵ ဝိဇယ ရာဇာ
ဟိႏၵဳအယူဝါဒ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႉ႕ဆိုင္ရာ အမွတ္လကၡဏာ မပါေရ ရခိုင္ ဒဂၤါးစာရင္း။
???? = ရွိေနႏိုင္ေသးတဲ့ ဒဂါၤးေတြကိုရည္ရြယ္တယ္။
ဒီစာရင္းဟာ သုေတသန အဆင့္မွီစာရင္း မဟုတ္သိပါ။
.
?????
နာရဒိပတိ ဦးရီးေတာ္ မဟာနႏၵဘရ ၊ ၆၆၀ ( ၁၂၉၈ ေအဒီ )
???
ဆင္ျဖဴရွင္ နာရဓိပတိ ေစာလိႈင္သွ်င္ ၊ ၉၆၃ ( ၁၆၀၁ ေအဒီ )
?????
ဆင္ျဖဴသခင္ ဆင္နီသခင္ မင္းတရားၾကီး ဦး ေလွ်ာင္းရွာ့ ၊ ၉၈၁ ( ၁၆၁၉ ေအဒီ )
ဆင္ျဖဴသခင္ ဆင္နီသခင္ သီရိဓမ ရာဇာ ၊ ၉၈၄ ( ၁၆၂၂ ေအဒီ )
ဆင္ျဖဴသခင္ ဆင္နီသခင္ နာရဓိပတိျဂီ ၊ ၁၀၀၀ ( ၁၆၃၈ ေအဒီ )
ဆင္နီသခင္ ဆင္ျဖဴသခင္ သတိုးမင္းတရားၾကီး ၊ ၁၀၀၇ ( ၁၆၄၅ ေအဒီ)
ေရႊနန္းသခင္ စႏၵ ဝိဇယ ရာဇာ ၁၀၇၂ ( ၁၇၁၀ ေအဒီ )
အရွင္ေရႊနန္းသခင္ စႏၵသူရိယ ရာဇာ ၁၀၉၃ ( ၁၇၃၁ ေအဒီ )
အရွင္ေရႊနန္းသခင္ နာရပဝါယ ရာဇာ ၁၀၉၅ (၁၇၃၅ ေအဒီ )
အရွင္ေရႊနန္းသခင္ စႏၵဝိဇလ ရာဇာ ၁၀၉၅ ( ၁၇၃၃ ေအဒီ)
အရွင္ေရႊနန္းသခင္ မဓရာဇ္ ရာဇာ ၁၀၉၉ ( ၁၇၃၇ ေအဒီ )
ေရႊနန္းသခင္ စႁႏၵသုဓမရာဇာ ၊ ၁၀၁၄ ( ၁၆၅၂ ေအဒီ )
??????
ေရႊနန္းသခင္ အဘရ မဟာရာဇာ ၊ ၁၁၂၆ ( ၁၇၆၄ ေအဒီ )
ေရႊျပည္သခင္ ဓမၼရာဇဓိရာဇာ ၊ ၁၁၄၀ ( ၁၇၇၈ ေအဒီ)
ေရႊနန္းသခင္ မဟာသမတရာဇာ ၊ ၁၁၄၄ ( ၁၇၈၂ ေအဒီ )
????
ကုလ မဟာရာဇာ ( ခုႏွစ္ မသိရေသးပါ)
 |
| Add caption |
ဒီ ဒဂၤါးပံုကို ရထားတာၾကာပါျပီ။ စာလုံးတခ်ိဳ႕ တစ္ခ်ို႕စာလံုးတိ မံုဝါးဝါးနန္႕ ပ်က္စီနိန္ေရအတြက္ ဖတ္ရစြာ ေကာင္းမေသခ်ာႏိူင္ပါ။ ၊ အတုတိျဖစ္ႏိူင္ဖို႕လား သံယတိ ရွိနိန္လိုက မတင္ျဖစ္စြာ ေကာင္းႀကာနိန္ဗ် စကားလုံးသတ္ပံု အယူအဆ၊ အဆြဲ ၊ ေကာက္ေၾကာင္း အရ အစစ္လို႕ရဲရဲေျပာႏိုင္ပါျပီ။
စိတ္ဝင္စားတဲ့လူမ်ား ပံုေရာ စာပါ ယူသုံးႏိုင္ပါျပီ။
............
ေရွးျမန္မာ ဘေလာ့မွ.
....>>>>
ရခိုင္ဘာသာသို႕ ျပန္ဆိုထားသသည္။
.
12.11.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
ရခိုင္ ဒဂၤါးကိုလာၾကည့္ေရလူတိအမ်ားႀကီးရွိေရသိရပါေရ။
ဒီပံုစံကိုဘေလာ့တိုင္းမွာ မ်ားမ်ားမွာ ျမင္ဖူးၾကပါလိမ္႔မယ္။မူရင္းက ေနး ဆိုယ္ဝါဒ္ ဒီဒီ ( Neil Sowards, D.D.) ၏ ျမန္မာျပည္ ဒဂၤါးရွာပံုေတာ္( Coin Hunting in Myanmar (Burma) ) ေဆာင္းပါးပါ။
.
ရ မူရင္းစာေရးသူမွာ ခရစ္ယာန္ သင္းအုပ္ဆရာျဖစ္ဟန္နန္႔တူပါေရ။ ေရွးေဟာင္းရွားပါး ဒဂၤါး( ေငြအေေႀကြစိ ) စုေစာင္းသူလည္းျဖစ္ေရေလွ်ာက္ ျမန္မာျပည္ေရာက္ေတ အခါတိုင္း ဒဂၤါးရွာပံုေတာ္ဖြင့္ႀကည့္ဖူးပါေရ။.ျမန္မာျပည္ကို အသင္းေတာ္ကိစၥနဲ႕ ၁၃ ေခါက္ေရာက္ျဖစ္တာရယ္ ၊ သင္းအုပ္ဆရာတည္အတြက္ေႀကာင္း ျမန္မာအေၾကာင္း သင့္ေတာ္သေလာက္ သိေရလို႕ထင္ပါေရ။
သူေျပာျပလို႕ ယင္းေခတ္က ေရွးေဟာင္းပစၥည္ေရာင္းဝယ္ပံုကို စိတ္ဝင္စားဖြယ္ဖတ္ရပါေရ။ စာေရးသူအဆိုအရ သူေရာက္ခေရအခ်ိန္တုန္းက ခန္႕မွန္းလူဦးေရ ၄၅ သန္းေလာက္ရွိေရ ျမန္မာျပည္မွာ ေဒပိုင္ ေရွးေဟာင္းရွားပါး ဒဂၤါး အေၾကာင္းႏွံ႕ႏွံ႕စပ္စပ္သိေရလူ( ေလ့လာစုေစာင္းသူ) ၅ ဦးထက္မပိုလို႔ ဆိုခပါေရ။ ေဒပိုင္အခ်ိန္တိမွာ မ်ိဳးဆစ္သစ္ လူငယ္ေတြထဲမွာေရာ ေလ့လာနိန္ဂါတ္ေတ မ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္တိ ဇာႏွေယာက္ရွိႏိူင္ဖို႕လည္းဆိုစြာကို မေျပာျပႏိူင္ပါ။
The people are wonderful and friendly နန္႔ အဆုံးသတ္ထားေရ သူ႕ေဆာင္းပါး၊ အေၾကာင္းရာနန္႔ အေရးသားကို ႀကိဳက္ပါေရ။ေယေကေလ့ သူရြီးခစြာကို ျပင္စရာတိ ရွိသိပါေရ။
Photo caption:
Top left: Kingdom of Pyu lead coin 500-800 AD, bird left.
Top right Kingdom of Funan, silver 190-550 AD, rising sun.
Center: Srekshetra silver 1/100 unit 750-832 AD unknown symbol
Bottom Right: Sanda Thudhamma Silver 1652 AD Burmese writing.
U. S. Dime is reference as to size.
ငွက္ပံုပါ သတၱဳ ပံုစံခြက္ကို ေအဒီ ၅၀၀-၈၀၀ ပ်ဴ ဒဂၤါးလို႕ေျပာထားပါေရ။ မဟုတ္ပါ။ အိုးလုပ္စဥ္ ပန္းပံုနန္႕ အစက္ေပ်ာက္ေတြ ပံုေဖာ္ရာမွာသုံခေရ တံဆိပ္တံုး ျဖစ္ႏိုင္ပါေရ။
တက္သစ္စ (နီ) ပံုပါ ဒဂၤါးကိုေတာ့ ကေမ႓ာဒီးယား ေရွးေဟာင္း ျမိဳ႕ေတာ္ ဖူနန္ လို႕ေျပာထားပါေရ။ သီရိေခတၱရာ ျမိဳ႕ေဟာင္း တူးေဖာ္စဥ္ သီရိဝစၧ ေခၚ အိမ္မြန္(Shrivetsa) ပံုပါ။ ဒဂၤါးအရြယ္ ရြံ႕ျပားပံုစံခြက္ ေတြ႕ထားလို႕ သီရိေခတၱရာ မွာလည္း ထုတ္လုပ္ႏိုင္ဖြယ္ရာရွိပါခပါရ။ ဖူနန္ ဒဂၤါး လို႕ေတာ့ အတိက်ေျပာလို႕မရသိပါ။
အလယ္မွာရွိေနနိန္ေရ ေရႊ အပိုင္းစ ကလဲ ဒဂၤါးမဟုတ္ပါ။ သီရိေခတၱရာ ျမိဳ႕ေဟာင္းက ရခေရ ေရႊထယ္အေတာ္မ်ားမ်ားကို ျမန္မာျပည္မွာထက္ ထိုင္း နန္႔ စကၤာပူမွာ အေတြ႕ပိုမ်ားပါေရ။ လူႀကိဳက္လည္းမ်ားပါေရ။
၁၀၁၄ ( ေအဒီ ၁၆၅၂ ) ခုႏွစ္ ေရႊနန္းသခင္ စႏၵသုဓမၼာ အမွတ္တံဆိပ္ပါ။ ဒဂၤါးကေတာ ရခိုင္ဒဂၤါး ျဖစ္ပါေရ။
မူရင္း ေဆာင္းပါးကို ေအာက္မွာေပးထားတဲ့ လင္႔မွာသြားဖတ္ႏိုင္ပါေရ။
................
..................
ေရွးျမန္မာ ဘေလာ့မွ
.
ရခိုင္ဘာသာသို႕ ျပန္ဆိုထားသည္။
.
12.11.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ နန္းေတာ္ကုန္းကို မင္းေစာမြန္တည္ေဆာက္ခသည္မွာကား မူလနဂိုရ္အားျဖင့္ ကုကၠားေတာင္ႏွင့္ ေတာင္ညိဳေတာင္ႏွစ္ခုကို တူးၿဖိဳညိႇလွ်က္တည္ခေသာ ေက်ာက္ေဆာင္ေက်ာက္သားၿမီခံၿမီမ်ားျဖစ္သည္။ နန္းေတာ္ကုန္းပတ္လည္ စတုရန္းပံုသ႑ာန္ကို ေက်ာက္အုတ္မ်ားျဖင့္တံတိုင္းျပဳကာ အမာခံလွ်က္ ေကဇာသကၠရာဇ္ (၇၉၂) ခု ေတာ္သလင္းလဆန္း (၁) ရက္ ္တလဂုၤနီနိ၊ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၄၃၀) ခုႏွစ္တြင္ ေျမာက္ဦးေခတ္ထီးနန္းကို စတင္တည္ေထာင္သည္။
ပထမဆံုးေျမာက္ဦးေခတ္ထီးနန္းေတာ္ကို မင္းေစာမြန္မင္းမ်ားလက္ထက္ အုတ္တံတိုင္းမ်ားျဖင့္သာ ေအာက္ၿခီခ်လွ်က္ တည္ေဆာက္ချခင္းျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဦးဒုတိယေခတ္ မင္းဗာဘုရင္လက္ထက္ေရာက္ေသာအခါ၌ကား ေက်ာက္အမာခံတံတိုင္းမ်ားျဖင့္ထပ္မံၿပီးေသာ္ ခိုင္ခံ့ႀကီးက်ယ္စြာတည္ေဆာက္သည္။.
သို႔ျဖစ္ပါ၍ ရခိုင္မဟာရာဇဝင္ေတာ္ႀကီးလကၤာတြင္ (ေစာမြန္ပ်င္ျပဳ၊ မင္းဗာတည္ေက၊ ေရႊေျမာက္ဦး) ဟုလည္းေကာင္း။ (ေျမာက္ဦးမည္သာ၊ ၿမိဳ႕ေအာင္ခ်ာကို၊ တည္လွာျပဳလစ္၊ သကၠရာဇ္ကား၊ ေဒြးျဖစ္နဝါ၊ သတၱသာတည္း) ဟူ၍လည္းေကာင္း တြိရသည္။
နန္းေတာ္ကုန္း၏အဆင့္မွာ သံုးဆင့္ျဖစ္သည္။ ထိပ္ဆံုးအျမင့္မွ ေအာက္ဆံုးအဆင့္ထိေပေပါင္း (၅၀) ျမင့္သည္။ တတိယအဆင့္၏ ေတာင္မွေျမာက္သို႔ ေပေပါင္း (၁၆၀၆) ေပဟိသည္။ အရွိမွအေနာက္သို႔ ေပေပါင္း (၁၇၄၀) ေပ ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ားေအာက္ၿခီတြင္ ေက်ာက္သား (၇) ေပထုထည္ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ား၏အထက္ပိုင္းထုထည္မွာ (၄) ေပျဖစ္သည္။ ပထမႏွင့္ ဒုတိယတံတိုင္းအကြာအဝီးမွာ ေပေပါင္း (၂၃၇) ေပ ရွည္သည္။ အေပၚဆံုးအထက္ နန္းရင္ျပင္၏အက်ယ္အဝန္းမွာ (၆၅၆) ေပက်ယ္ဝန္းသည္။ အရွိဘက္အဆင့္တန္းခါးမွ ဒုတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၂၃၃) ေပဟိသည္။ ၎မွ တတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ (၁၆၆) ေပဟိသည္။
အေပၚဆံုးအထက္နန္းရင္ျပင္၏ ေျမာက္မွေတာင္သို႔ အလ်ားေပေပါင္း (၆၇၉) ေပ က်ယ္သည္။ ေတာင္ဘက္ တတိယအဆင့္တန္းခါးမွ ဒုတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၁၃၈) ေပဟိသည္။ ၎မွ ပထမအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၄၅၀) ကြာ၀ီးသည္။ တန္းခါးမ်ား၏ဝင္ေပါက္မွာ (၁၀) ေပစီက်ယ္ဝန္းသည္။ တံခါးတဘက္တခ်က္စီ၏ တန္းခါးေဘာင္မ်ားမွာ
(ဂ) ေပစီ ရွိသို႔ထိုးထြက္လွ်က္ တည္ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ားထုထည္အထူမွာ (၇) ေပ (၆) လက္မစီဟိၿပီး (၁၂) ေပစီ ျမင့္သည္။ တန္းခါးမ်ား၏အတြင္းဘက္နံရံမ်ား၌ ၿမီႀကီးသည္ တေပခန္႔အကြာ ေက်ာက္တံုးႀကီးမ်ားႏွင့္ (၈) ေပအျမင္႔ဟိေသာ ေက်ာက္တံုးႀကီးတြင္ (၅)လက္မဟိေသာ အေပါက္တေပါက္စီကို ထြင္းလုပ္ျပဳပ်င္တပ္ဆင္ထားသည္။
ထိုတန္းခါးေပါက္မ်ားကို ပိတ္ဖြင့္ႏိုင္ရန္အတြက္ အရွင္တန္းခါးတပ္ဆင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ နန္းေတာ္၏အေနာက္ဘက္ ဒုတိယႏွင့္ တတိယတံတိုင္းအၾကားတြင္္ က်ဳံးမ်ားဟိသည္။ အရွိေတာင္ဘက္တြင္ ဗဟိုရ္စည္ေတာ္ထားဟိေသာ စည္ေတာ္ကိုအခ်ိန္မွန္ယြန္းေသာ(ယြန္းေထာင္) ေခၚ (ရြန္းေတာင္) တည္ဟိသည္။ ေတာင္ဘက္တြင္ (ဝယိုင္သာ) ေခၚ (ဥယ်ာဥ္ေတာ္) ဟိသည္။
နန္းေတာ္၏အရွိဘက္ ဒုတိယအဆင့္တြင္ နန္းတြင္းသူနန္းတြင္းသားမ်ားေသာက္သံုးကုန္ေသာ ေသာက္ရီကန္ (နန္းသားကန္) တည္ဟိသည္။ ယခုအခါ ထိုကန္ကို (နံသာကန္) ဟုေခၚဆိုသည္။ ယခုနန္းေတာ္ကုန္း၏အရွိဘက္ဆင္းလမ္း (နန္းေက်ာက္လွီကား) ႏွင့္ အေနာက္ဘက္ နန္းကုန္းအဆင္းလွီကား႐ို႕မွာ ၿဗိတိသွ်အဂၤလိပ္အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ကာလ (ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္ကုန္းအားေဖာက္ၿပီးေသာ္ ရွိေနာက္ေတာက္ေလွ်ာက္ပိုင္းၿပီး လမ္းလုပ္ရန္စီစဥ္ခသည္။ တၿမိဳ႕လံုးကကန္႔ကြက္ဆႏၵျပသျဖင့္ လမ္းမေဖာက္လုပ္ဘဲရပ္တန္႔ကာ ယခင္မင္းဆင္းလမ္းလွီကားကိုပတ္၍ အရွိအေနာက္တေျဖာင့္တည္း ေက်ာက္လွီကား (၂) ခုကို တပ္ဆင္ထားချခင္းျဖစ္သည္။
ရခိုင္မင္းမ်ားလက္ထက္ နန္းေတာ္ကုန္းသို႔အဆင္းအတက္ေက်ာက္လီွကား အစစ္အမွန္နီရာမ်ားသည္ကား အေနာက္ဘက္၌ ယခုပါတီယူနစ္ယံုးေဟာင္းအရွိဘက္ ေက်ာက္ေလွကားဆင္းလမ္းတခု၊ ၎ႏွင့္ အရွိဘက္သို႔တေျဖာင့္တည္း နန္းသားကန္ေတာ္ဘက္သို႔ဆင္းလမ္း ေက်ာက္လွီကားတခုျဖစ္သည္။
ရွိမင္းမ်ားသည္ ဤနန္းေတာ္ကုန္းသို႔ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာမွ ဆင္းတက္ႏိုင္စီရန္အတြက္ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာတြင္ ေက်ာက္လွီကားတန္းခါးေပါက္ (၄) ခုကို တြိျမင္ကတ္ရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ရခိုင္ၿမိဳ႕တည္ ဗိသုကာက်မ္း၌ေဖာ္ျပထားသည္မွာ-
(ခုနစ္ရာကိုးဆယ္၊ စြန္းဝယ္ႏွစ္ေဖာ္၊ လေတာ္သလင္း၊ လွ်ံဝင္းထြန္းညီး၊ ထြက္ၿပီးနီတက္၊ ဆန္းတရက္၌၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သာ၊ တည္ျခင္းရာကား၊ ေတာင္ညိဳကုကၠား၊ ႏွစ္ပါးတူညီ၊ ဘုမၼိနက္သန္၊ ၿမီၾကန္သင့္ရာ၊ ယင္းသည္မွာလည္း၊ အကာအင္းသီး၊ ထားတံုၿပီးမွ၊ တည္ထၿမိဳ႕နန္း၊ ကန္စန္းကန္လဂ္၊ တေထာင္ဘက္ကို၊ မပ်က္ထိုေရာ္၊ ဆက္တက္ေသာ္ကား၊ အရာေထာင္ေသာင္း၊ က်ိန္းခန္းေအာင္း၏) ဟူ၍ပင္လွ်င္ ပါဟိသည္။ ဤေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နန္းေတာ္ကုန္းကို တံတိုင္းသံုးတန္ ဝိုင္းကာရံလွ်က္ ထိုတံတိုင္းမ်ားအၾကားတြင္လည္း က်ံဳးေတာ္မ်ားထားဟိသည္။
ၿမိဳ႕တံတိုင္းမ်ားအထက္ဝယ္လည္း ျမင္းစီးသူရဲဗိုလ္ပါမ်ားစီးနင္းလားလာလႈပ္လွ်ားႏိုင္ေအာင္ စီမံျပဳလုပ္ထားသည္။ ၿမိဳ႕ေက်ာက္တန္းခါးမ်ားကိုလည္း ခိုင္လံုစြာျဖင့္ ခမ္းနားႀကီးက်ယ္စြာ တည္ေဆာက္စီမံထားခသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးသည္ ထိုအခ်ိန္ထိုအခါက အိမ္ၿခီေပါင္းမ်ားစြာႏွင့္ ၾကက္ပ်ံမက်စည္ကားခသည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ခရစ္ေအဒီ (၁၅) ရာစုမွ (၁၆) ရာစုထိကာလအတြင္း အလြန္ခ်မ္းသာႄကြယ္ဝေသာ ကမၻာ့အဆင့္မီွ သမိုင္းတြင္ထင္ရွားေသာ (The City Of MraukK Oo) ၿမိဳ႕ႀကီးတၿမိဳ႕ျဖစ္ေပေတာ့သည္။
ဓညဝတီဦးေအာင္ေဇယ်
(သမိုင္းသုေတသီ)
အၿငိမ္းစားေက်ာင္းဆရာႀကီး
ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕
ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္ကုန္း
ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ နန္းေတာ္ကုန္းကို မင္းေစာမြန္တည္ေဆာက္ခသည္မွာကား မူလနဂိုရ္အားျဖင့္ ကုကၠားေတာင္ႏွင့္ ေတာင္ညိဳေတာင္ႏွစ္ခုကို တူးၿဖိဳညိႇလွ်က္တည္ခေသာ ေက်ာက္ေဆာင္ေက်ာက္သားၿမီခံၿမီမ်ားျဖစ္သည္။ နန္းေတာ္ကုန္းပတ္လည္ စတုရန္းပံုသ႑ာန္ကို ေက်ာက္အုတ္မ်ားျဖင့္တံတိုင္းျပဳကာ အမာခံလွ်က္ ေကဇာသကၠရာဇ္ (၇၉၂) ခု ေတာ္သလင္းလဆန္း (၁) ရက္ ္တလဂုၤနီနိ၊ ခရစ္သကၠရာဇ္ (၁၄၃၀) ခုႏွစ္တြင္ ေျမာက္ဦးေခတ္ထီးနန္းကို စတင္တည္ေထာင္သည္။
ပထမဆံုးေျမာက္ဦးေခတ္ထီးနန္းေတာ္ကို မင္းေစာမြန္မင္းမ်ားလက္ထက္ အုတ္တံတိုင္းမ်ားျဖင့္သာ ေအာက္ၿခီခ်လွ်က္ တည္ေဆာက္ချခင္းျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဦးဒုတိယေခတ္ မင္းဗာဘုရင္လက္ထက္ေရာက္ေသာအခါ၌ကား ေက်ာက္အမာခံတံတိုင္းမ်ားျဖင့္ထပ္မံၿပီးေသာ္ ခိုင္ခံ့ႀကီးက်ယ္စြာတည္ေဆာက္သည္။
သို႔ျဖစ္ပါ၍ ရခိုင္မဟာရာဇဝင္ေတာ္ႀကီးလကၤာတြင္ (ေစာမြန္ပ်င္ျပဳ၊ မင္းဗာတည္ေက၊ ေရႊေျမာက္ဦး) ဟုလည္းေကာင္း။ (ေျမာက္ဦးမည္သာ၊ ၿမိဳ႕ေအာင္ခ်ာကို၊ တည္လွာျပဳလစ္၊ သကၠရာဇ္ကား၊ ေဒြးျဖစ္နဝါ၊ သတၱသာတည္း) ဟူ၍လည္းေကာင္း တြိရသည္။
နန္းေတာ္ကုန္း၏အဆင့္မွာ သံုးဆင့္ျဖစ္သည္။ ထိပ္ဆံုးအျမင့္မွ ေအာက္ဆံုးအဆင့္ထိေပေပါင္း (၅၀) ျမင့္သည္။ တတိယအဆင့္၏ ေတာင္မွေျမာက္သို႔ ေပေပါင္း (၁၆၀၆) ေပဟိသည္။ အရွိမွအေနာက္သို႔ ေပေပါင္း (၁၇၄၀) ေပ ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ားေအာက္ၿခီတြင္ ေက်ာက္သား (၇) ေပထုထည္ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ား၏အထက္ပိုင္းထုထည္မွာ (၄) ေပျဖစ္သည္။ ပထမႏွင့္ ဒုတိယတံတိုင္းအကြာအဝီးမွာ ေပေပါင္း (၂၃၇) ေပ ရွည္သည္။ အေပၚဆံုးအထက္ နန္းရင္ျပင္၏အက်ယ္အဝန္းမွာ (၆၅၆) ေပက်ယ္ဝန္းသည္။ အရွိဘက္အဆင့္တန္းခါးမွ ဒုတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၂၃၃) ေပဟိသည္။ ၎မွ တတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ (၁၆၆) ေပဟိသည္။
အေပၚဆံုးအထက္နန္းရင္ျပင္၏ ေျမာက္မွေတာင္သို႔ အလ်ားေပေပါင္း (၆၇၉) ေပ က်ယ္သည္။ ေတာင္ဘက္ တတိယအဆင့္တန္းခါးမွ ဒုတိယအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၁၃၈) ေပဟိသည္။ ၎မွ ပထမအဆင့္တန္းခါးသို႔ ေပေပါင္း (၄၅၀) ကြာ၀ီးသည္။ တန္းခါးမ်ား၏ဝင္ေပါက္မွာ (၁၀) ေပစီက်ယ္ဝန္းသည္။ တံခါးတဘက္တခ်က္စီ၏ တန္းခါးေဘာင္မ်ားမွာ
(ဂ) ေပစီ ရွိသို႔ထိုးထြက္လွ်က္ တည္ဟိသည္။ တံတိုင္းမ်ားထုထည္အထူမွာ (၇) ေပ (၆) လက္မစီဟိၿပီး (၁၂) ေပစီ ျမင့္သည္။ တန္းခါးမ်ား၏အတြင္းဘက္နံရံမ်ား၌ ၿမီႀကီးသည္ တေပခန္႔အကြာ ေက်ာက္တံုးႀကီးမ်ားႏွင့္ (၈) ေပအျမင္႔ဟိေသာ ေက်ာက္တံုးႀကီးတြင္ (၅)လက္မဟိေသာ အေပါက္တေပါက္စီကို ထြင္းလုပ္ျပဳပ်င္တပ္ဆင္ထားသည္။
ထိုတန္းခါးေပါက္မ်ားကို ပိတ္ဖြင့္ႏိုင္ရန္အတြက္ အရွင္တန္းခါးတပ္ဆင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ နန္းေတာ္၏အေနာက္ဘက္ ဒုတိယႏွင့္ တတိယတံတိုင္းအၾကားတြင္္ က်ဳံးမ်ားဟိသည္။ အရွိေတာင္ဘက္တြင္ ဗဟိုရ္စည္ေတာ္ထားဟိေသာ စည္ေတာ္ကိုအခ်ိန္မွန္ယြန္းေသာ(ယြန္းေထာင္) ေခၚ (ရြန္းေတာင္) တည္ဟိသည္။ ေတာင္ဘက္တြင္ (ဝယိုင္သာ) ေခၚ (ဥယ်ာဥ္ေတာ္) ဟိသည္။
နန္းေတာ္၏အရွိဘက္ ဒုတိယအဆင့္တြင္ နန္းတြင္းသူနန္းတြင္းသားမ်ားေသာက္သံုးကုန္ေသာ ေသာက္ရီကန္ (နန္းသားကန္) တည္ဟိသည္။ ယခုအခါ ထိုကန္ကို (နံသာကန္) ဟုေခၚဆိုသည္။ ယခုနန္းေတာ္ကုန္း၏အရွိဘက္ဆင္းလမ္း (နန္းေက်ာက္လွီကား) ႏွင့္ အေနာက္ဘက္ နန္းကုန္းအဆင္းလွီကား႐ို႕မွာ ၿဗိတိသွ်အဂၤလိပ္အုပ္ခ်ဳပ္စဥ္ကာလ (ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္ကုန္းအားေဖာက္ၿပီးေသာ္ ရွိေနာက္ေတာက္ေလွ်ာက္ပိုင္းၿပီး လမ္းလုပ္ရန္စီစဥ္ခသည္။ တၿမိဳ႕လံုးကကန္႔ကြက္ဆႏၵျပသျဖင့္ လမ္းမေဖာက္လုပ္ဘဲရပ္တန္႔ကာ ယခင္မင္းဆင္းလမ္းလွီကားကိုပတ္၍ အရွိအေနာက္တေျဖာင့္တည္း ေက်ာက္လွီကား (၂) ခုကို တပ္ဆင္ထားချခင္းျဖစ္သည္။
ရခိုင္မင္းမ်ားလက္ထက္ နန္းေတာ္ကုန္းသို႔အဆင္းအတက္ေက်ာက္လီွကား အစစ္အမွန္နီရာမ်ားသည္ကား အေနာက္ဘက္၌ ယခုပါတီယူနစ္ယံုးေဟာင္းအရွိဘက္ ေက်ာက္ေလွကားဆင္းလမ္းတခု၊ ၎ႏွင့္ အရွိဘက္သို႔တေျဖာင့္တည္း နန္းသားကန္ေတာ္ဘက္သို႔ဆင္းလမ္း ေက်ာက္လွီကားတခုျဖစ္သည္။
ရွိမင္းမ်ားသည္ ဤနန္းေတာ္ကုန္းသို႔ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာမွ ဆင္းတက္ႏိုင္စီရန္အတြက္ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာတြင္ ေက်ာက္လွီကားတန္းခါးေပါက္ (၄) ခုကို တြိျမင္ကတ္ရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ရခိုင္ၿမိဳ႕တည္ ဗိသုကာက်မ္း၌ေဖာ္ျပထားသည္မွာ-
(ခုနစ္ရာကိုးဆယ္၊ စြန္းဝယ္ႏွစ္ေဖာ္၊ လေတာ္သလင္း၊ လွ်ံဝင္းထြန္းညီး၊ ထြက္ၿပီးနီတက္၊ ဆန္းတရက္၌၊ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕သာ၊ တည္ျခင္းရာကား၊ ေတာင္ညိဳကုကၠား၊ ႏွစ္ပါးတူညီ၊ ဘုမၼိနက္သန္၊ ၿမီၾကန္သင့္ရာ၊ ယင္းသည္မွာလည္း၊ အကာအင္းသီး၊ ထားတံုၿပီးမွ၊ တည္ထၿမိဳ႕နန္း၊ ကန္စန္းကန္လဂ္၊ တေထာင္ဘက္ကို၊ မပ်က္ထိုေရာ္၊ ဆက္တက္ေသာ္ကား၊ အရာေထာင္ေသာင္း၊ က်ိန္းခန္းေအာင္း၏) ဟူ၍ပင္လွ်င္ ပါဟိသည္။ ဤေျမာက္ဦးၿမိဳ႕နန္းေတာ္ကုန္းကို တံတိုင္းသံုးတန္ ဝိုင္းကာရံလွ်က္ ထိုတံတိုင္းမ်ားအၾကားတြင္လည္း က်ံဳးေတာ္မ်ားထားဟိသည္။
ၿမိဳ႕တံတိုင္းမ်ားအထက္ဝယ္လည္း ျမင္းစီးသူရဲဗိုလ္ပါမ်ားစီးနင္းလားလာလႈပ္လွ်ားႏိုင္ေအာင္ စီမံျပဳလုပ္ထားသည္။ ၿမိဳ႕ေက်ာက္တန္းခါးမ်ားကိုလည္း ခိုင္လံုစြာျဖင့္ ခမ္းနားႀကီးက်ယ္စြာ တည္ေဆာက္စီမံထားခသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးသည္ ထိုအခ်ိန္ထိုအခါက အိမ္ၿခီေပါင္းမ်ားစြာႏွင့္ ၾကက္ပ်ံမက်စည္ကားခသည္။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ခရစ္ေအဒီ (၁၅) ရာစုမွ (၁၆) ရာစုထိကာလအတြင္း အလြန္ခ်မ္းသာႄကြယ္ဝေသာ ကမၻာ့အဆင့္မီွ သမိုင္းတြင္ထင္ရွားေသာ (The City Of MraukK Oo) ၿမိဳ႕ႀကီးတၿမိဳ႕ျဖစ္ေပေတာ့သည္။
ဓညဝတီဦးေအာင္ေဇယ်
(သမိုင္းသုေတသီ)
အၿငိမ္းစားေက်ာင္းဆရာႀကီး
ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ http://arakanliteraturepalace.weebly.com/index.html.
26.4.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
.
ဆင္နီသခင္ ဆင္ျဖဴသခင္ သတိုးမင္းတရား ၁၀၀၇ ( ၁၆၄၅ ေအဒီ)
အရင္ပိုစ္တိမွာ ၁၀၀၄ ( ၁၆၄၂ ေအဒီ ) လို႕မွားရီြးခစြာကို ျပင္ရမည္။ အမွန္က ဆင္နီသခင္ ဆင္ျဖဴသခင္ သတိုးမင္းတရား ၁၀၀၇ ( ၁၆၄၅ ေအဒီ)ျဖစ္ပါေရ။ တခ်ိဳ႕ရာဇဝင္စာအုပ္တိမွာ ေဒမင္းကို ၁၀၀၄ လို႕ ရီြးထားစြာတိကို တြီရပါေရ။
ရခိုင္မင္းတိစြာ မိမိရို႕နန္းတက္ခေရ ခုႏွစ္ကိုရာ ဒဂၤါးျပားတိေပၚမွာ ခပ္ႏွိပ္စြာရာျဖစ္ပါေရ။ ယင္ဒတြက္ေႀကာင္း ဒဂၤါးတိမွာ တြီရေရ ခုႏွစ္ကို အမွန္လို႕ယူဆခ်င္ပါေရ။ ေနာက္ထပ္ပိုျပီး ခိုင္မာစီခ်င္စြာက မင္းဘြဲ႕ပါေရ ရခိုင္ဒဂၤါးတိမွာ မင္းတစ္ပါးတည္းက ခုႏွစ္ ႏွစ္မ်ိဳးပါေရ မူကြဲ ဒဂၤါးတိကို မတြီရသိပါ။ ေနာက္ထပ္မွတ္သားစရာ တစ္ခုက ရခိုင္မင္းရို႔၏ ဆင္နီသခင္ ဆင္ျဖဴသခင္ ဘြဲ႕အမည္။ ျမန္မာမင္းရို႕ဘြဲ႕အမည္ေတြမွာ ဆင္ျဖဴရွင္သာရွိျပီး၊ ဆင္နီသခင္လို႕မပါသိပါ။
ဤနိန္ရာက
.
6.2.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
.
ဆင္ျဖဴသခင္ ဆင္နီသခင္ နာရပတိၾကီး ၁၀၀၀ ( ၁၆၃၈ ေအဒီ )
ရခိုင္ ဒဂၤါးတိအေၾကာင္းကို စံုညီေအာင္ေျပာဖို႕ရာ အဆင္သင့္မျဖစ္ႏိူင္သိပါ။ ေဒအေႀကာင္းတိကို ေျပာျပဖို႔တြက္ စိတ္ဝင္စားစရာ အေကာင္းဆုံး အေၾကာင္းရာတစ္ခုလို႕ထင္ပါမိပါေရ။
ဟိႏၵဴ ကိုးကြယ္မႈဆိုင္ရာ လကၡဏာ ပါနိန္ေရ ဒဂၤါး နန့္ မပါေရ ဒဂၤါးဆိုျပီး အပိုင္းႏွစ္ပိုင္းခြဲရပါလိမ္ေမ။
ဗစ္တိုးရီးယား နန္႔ အယ္ဘာတ္ ျပတိုက္၊ လန္ဒန္ ျပတိုက္မႈးတိအပါဝင္ အေနာက္တိုင္းပညာရွင္တခ်ိဳ႕၏ အဆိုက ျမန္မာ ဒဂၤါး (ပ်ဴ ဒဂၤါး ) ၊ ရခိုင္ ဒဂၤါး တိစြာ ဘဂၤလား ဒဂၤါးေတြကို အတုယူဂါတ္ေတ။၊ ဘဂၤလား ဒဂၤါးတိကလည္း နီေပါ ဒဂၤါး တိကို အတုယူလုပ္ေတ ၊ မူရင္းဇစ္ျမစ္ အိႏၵိယရာ ျဖစ္ပါေရ။
ေဒါက္တာသန္းထြန္း အပါဝင္ ျမန္မာ သမိုင္းပညာရွင္ရို႕၏ အယူဆတိက ျမန္မာ ဒဂၤါး (ပ်ဴ ဒဂၤါး ) ၊ ရခိုင္ ဒဂၤါး တိစြာ ကေမ႓ာဒီးယား ဖူနန္ ဒဂၤါးတိပိုင္ အတုလုပ္ယူေရလို႔ ဆိုပါေရ။ ပထမ အယူအဆကို ပိုၾကိဳျပီးေက ႀကိဳက္ႏွစ္သက္မိပါေရ။.
ဤနိန္ရာက
6.2.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
၉၆၃
ဆင္ျပသွ်င္ နာရဓိပတိ ေဆာလိမ္သွ်ာ
အထက္ဆုံးစာက ခုႏွစ္ ၉၆၃ ျဖစ္သည္္။ ၆လို႕ထင္ႏိူင္ေရ အလယ္ကစာလုံး က ဖတ္မရျဖစ္နိန္လို႔။
ဒဂၤါးတစ္ဘက္ျခမ္းကစာတိကေတာခါ အထက္တစ္ျခမ္းက အာရဘီစာ ၊ ေအာက္တစ္ျခမ္းက သကၠတစာ ျဖစ္ႏိူင္ပါေရ။ မဖတ္တတ္လို႔ ေကာင္းမေသခ်ာႏိူင္သိပါ။
၉၆၃
ဆင္ျပသွ်င္ နာရဓိပတိ ေဆာလိမ္သွ်ာ
( ဆင္ျဖဴရွင္ နာရဓိပတိ ေဆာလိႈင္ရွင္ လို႕ေလာေလာဆယ္ ျမန္မာျပန္ထားပါေရ)။
ရခိုင္ပညာရွင္ၾကီးတိျဖစ္ေတ ဦးစံသာေအာင္၊ ဦးေရႊဇံ ရို႕ ေရးသားျပဳစုထားေရ စာတိနန္႔ တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးမႈ မလုပ္ရသိျဖစ္ပါေရ ေသခ်ာစြာ တစ္ခုခုကို တြီေက ေျပာခဂါတ္ပါ။
ဤနိန္ရာက
6.2.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
၁။ မင္းတို႔မတရား က်င့္ေဖာက္ျပား၍ တိုင္းသားျပည္သူ ႀကြက္ႀကြက္ဆူ အိုးကင္းေရပူျဖစ္လတၱံ။
၂။ မင္းတို႔မတရား သူခိုးစားလည္းမ်ားလတၱံ။
၃။ လက္နက္အားကိုး ထိုးမင္းမ်ိဳးကို အုပ္စိုးပိုင္ရာ တိုင္းျပည္ရႊာမွာ သူခိုးဓါးျပ မ်ားလတၱံ။
၄။ သူမင္းငါမင္း အခ်င္းခ်င္း သတ္ျဖတ္ထိုးခါ မ်ားလတၱံ။
၅။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ ရာဇနတၳိ မင္းမရွိလည္းျဖစ္လတၱံ။
၆။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ ၀ါဒလက္ကိုင္ စစ္ပဲြျပိဳင္ကာ ဘယာေဘးႀကီးျဖစ္လတၱံ။
၇။ ရကၡျပည္သူ ႀကြက္ႀကြက္ဆူ အားကိုးရာမဲ့ျဖစ္လတၱံ။
၈။ ရကၡျပည္သူ ႀကြက္ႀကြက္ဆူ စိတ္၀မ္းကဲြသူ မ်ားလတၱံ။
၉။ ႏိူင္ငံေရးေယာင္ေယာင္ သူေတာင္းစားလည္း မ်ားလတၱံ။
၁၀။ ဘုရားကိုကား နိမ့္ရားထား ေမ်ာက္ကားအထက္တက္လတၱံ။.
၁၁။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ သ၀ိအမွတ္ ပညာေက်ာ္တို႔ ဘာယာနတၳိျဖစ္လတၱံ။
၁၂။ ပညာရွိေပ်ာက္ ရကၡာျပည္မွာ ေဘးႀကီးေရာက္ကာ လူဆိုးမ်ားစြာျဖစ္လတၱံ။
၁၃။ သူျမတ္သားကို မနာလို ၀န္တိုစိတ္တို မ်ားလတၱံ။
၁၄။ သူျမတ္ကိုကား နိမ့္ရားထား လူဆိုးေရွ႔ေရာက္ျဖစ္လတၱံ။
၁၅။ လူႀကီးကိုကား နိမ့္ရာထား မင္းကခ်ီေျမာက္ လူငယ္ေရာက္ အေထာက္ကမာန္ျပဳလတၱံ။
၁၆။ ဘုရားတရား ေစာင့္သူမ်ား ရန္မ်ိဴးဘာယ္ႀကီး လြတ္လတၱံ။
၁၇။ ဘုရားတရား မေစာင့္ျခား ရန္ျငိဳးကပ္ႀကီး သင့္လတၱံ။
၁၈။ အမ်ိဳးေလးပါး မသိျငား ဘယာေဘးႀကီးသင့္လတၱံ။
၁၉။ မိခင္ဖခင္ ဘုရားခင္ကို ကိုးကြယ္သူမ်ား က်န္လတၱံ။
၂၀။ အမ်ိဳးေလးပါး သိသူမ်ား ဘယာေဘးႀကီးလြတ္လတၱံ။
၂၁။ မိခင္ဖခင္ ဘုရားရွင္ကို မသိသူမ်ား ဘယာေဘးႀကီးသင္လတၱံ။
၂၂။ ရခိုင္ေခါင္းတုန္း ျပည္၇ႊာကံုးလည္းမ်ားလတၱံ။
၂၃။ ရခိုင္ေခါင္းတုန္း ဗမာသံုးလည္း မ်ားလတၱံ။
၂၄။ ခ်င္းႏွင့္ရခိုင္ စားပဲြထိုင္ ဗမာေအာက္သား ေျပးလတၱံ။
၂၅။ မယူနတ္ႀကီး စည္ေတာ္တီ ယုလားေဘးႀကီး သင့္လတၱံ။
၂၆။ ဘူးသီးေတာင္နယ္ မင္းေခါင္းကုလား စိုးလတၱံ။
၂၇ ။ ကုလားေခါင္းထက္ အခါ(၉၅)ေပ်ာက္လတၱံ အမာရြပ္အခါ (၉၀)ေပးလတၱံ။
၂၈။ ကုလားကိုရွာ ေက်ာက္ေတာ္ေနမွာ ထိုခါတစ္ရုပ္ေတြ႔လတၱံ။
၂၉။ ဂိဇၥ်ကုဋ္ေတာ္ ျဗိတၱာေပါင္းမ်ား လူေပါင္းေရာက္လည္း မ်ားလတၱံ။
၃၀။ မုသ၀ါဒီ ေျပာဆိုခါ မ်ားစြာစားေသာက္မ်ားလတၱံ။
၃၁။ မိဘကိုကား နိမ့္ရာထား သားကတ၇ားခံလတၱံ။
၃၂။ မိန္မေယာက်ၤား ထိုလူမ်ားကို ဒုကၡေဘးႀကီး ဆိုက္လတၱံ။
၃၃။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ မိန္႔မမ်ားစြာ လက္ေကာက္္ေျခးခ်င္း ကၽြတ္လတၱံ။
၃၄။ ထိုေသာမိန္႔မ ဣတၴိယာကား ခပဇာထမင္း ခ်က္လတၱံ။
၃၅။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ ေရႊေငြအသျပာ ရတနည္း ဗလာနတၳိ ရွဒတိတိလည္းျဖစ္လတၱံ။
၃၆။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ မ၀၀မ္းစာ ျဖစ္လတၱံ ။
၃၇။ ျမိဳ႔သား လူနတ္ လူသူျမတ္ နတ္ရုပ္ထိူးခါ တက္လတၱံ။
၃၈။ မယားစားမယ္ သားစားမယ္ ေခ်ာင္းဇ်ားေခ် ျမိဳင္ေခ်၀င္လို႔ ထိုးလတၱံ ။
၃၉။ အက်ၤ ီမဟုတ္ ကုလားျခဳတ္ကို ၀တ္လတၱံ ။
၄၀။ သေဘၤာမဟုတ္ ဘရဂုတ္ စီးသူမ်ားလတၱံ
၄၁။ အက်ၤ ီလက္တို လူလေဘာလည္း မ်ားလတၱံ။
၄၂။ ေယာက်ၤားမပီ လူလဗြီးလည္း မ်ား လတၲံ။
၄၃။ မိန္႔မ မတရား လင္ေပ်ာ္ထားလည္း မ်ားလတၲံ ။
၄၄။ အပ်ိဳကညာ ရတနာကို အသေရမလုံ ရူုပါရုံႏွင့္ သားျမတ္ေပၚေအာင္ ၀တ္လတၱံ ။
၄၅။ ထိုသည္မိန္း္႔မ ဖြားသည့္သားက သူခိုးဓါးျပ ျဖစ္လတၱံ။
၄၆။ မိန္႔မ မတရား က်င့္ေဖါက္ျပားလည္း စီးပြားကုန္သည္ လုပ္လတၱံ။
၄၇။ မိန္႔မ မတရား က်င့္ေဖါက္ျပားလည္း ေလာင္းတန္းကစား မ်ားလတၱံ။
၄၈။ ထိုသည္မိန္႔မ ဖြားသည့္သားက လူလိမ္လူညာျဖစ္လတၱံ။
၄၉။ေတာင္ကေအာက္ခ်င္း ျပားကိုဆင္း ေအာင္းခ်င္းေပၚေရးမ်ားလတၱံ။
၅၀။ ေက်းဇူးမသိ လူဒိ႒ိလည္းမ်ားလတၱံ။
၅၁။ တရားျပကာ စီးပြားရွာ အေ၇ွာင္စားသူ မ်ားလတၱံ။
၅၂။ အကကိုေဆာင္ သီိလေႀကာင္း အေရွာင္းမုသားေျပာလတၱံ။
၅၃။ ေခါင္းတုန္းရိပ္သာ သကၤန္း၀ါ ဦးျပည္ရဟန္းမ်ားလတၱံ။
၅၄။ ေက်ာင္းထို္င္းသံဃာ သကၤန္း၀ါ ဘ႑ာစိုးသူ မ်ားလတၱံ။
၅၅။ သိကၡာမလံု မလံုျခဳံ ဆူႀကံဳနိမ့္ျမင့္ မ်ားလတၱံ။
၅၆။ ပိဋကတ္ သံုးဖံုး မလံုျခံဳ ျငင္းခုန္ခိုက္ရန္ ျဖစ္ရလတၱံ။
၅၇။ စားျပီးအိပ္ေန ဘိကၡေ၀ေက်ာင္းစရုိက္မရ ေဒါသထြက္လည္းမ်ားလတၱံ။
၅၈။ ဘုန္းႀကီးမတရား ညဆြမ္းစားလည္းမ်ားလတၱံ။
၅၈။ ဘုန္းႀကီးေယာင္းေယာင္း ေက်ာင္းတစ္ေဆာင္ႏွင့္ မင္းေခါင္း
ဆရာ ခံလတၱံ။
၆၀။ အရဲ ရဟန္း တကၠတြန္းလည္း ေ၀းလတၱံ။
၆၁။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညတြင္ ျမတ္ရွင္ဗုဒၶ ကိုယ္အလွယ္္လွည္း ေတာသာယာမွာ ထိုခါေရာင္း၀ါ ျပလတၱံ။
၆၂။ နတ္မႈလာျပန္ ကန္ေတာ့သံကို ရခိုင္အမွန္ႀကားလတၱံ။
၆၃။ ေ၀သာလီေတာင္ရင္း ေတာအတြင္းက ေစာင့္ညွင္းတူရိယာ တြန္းလတၱံ (တီး)လတၱံ။
၆၄။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ သာသနာေရာင္း တေျပာင္းေျပာင္းႏွင့္ ေနလပမာ ထြန္းလတၱံ။
၆၅။ ဥတၱမဓုရ ျပည္ရကၡတြင္ အက်င့္ထူးဆန္း သီလပန္းႏွင့္ ရဟန္းကိုးပါး ေပးလတၱံ။
၆၆။ သာသနာ ဒါယကာ အေပါင္းမ်ားစြာတို႔ သဒၶါရႊင္လန္း ျဖစ္လတၱံ။
၆၇။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ ေရႊေငြမ်ားစြာ အသျပာႏွင့္ ဆန္ရီစပါးမ်ားလတၱံ။
၆၈။ ရကၡျပည္သူ တိုင္းဓညတြင္ သာ၀နာကမၼ႒ာန္း စီးျဖန္းေသသူ မ်ားလတၱံ။
၆၉။ ရကၡျပည္သူ ခမ္းသိမ္းသူတို႔ ေမာတၱာတရား မ်ားလတၱံ ။
၇၀။ သီႀကားေဒ၀ါ နတ္တကာတို႔ မ်ားစြာကူညီ မ်ားလတၱံ။
၇၁။ ငျပီမတုန္ ျမိဳ႕ကိုဖံုကာ တစ္ေတြျမိဳ႕ႀကီး ကိုးခါပ်က္လတၱံ။
၇၂။ ျမစ္ဆိတ္ကမ္းပါး ေနသူမ်ားလည္း ဒုကၡေဘးႀကီး မ်ားလတၱံ။
၇၃။ ကုလားတန္ျမစ္ကမ္းပါး ရႊာခ်င္းမ်ားကို အပိုင္ကုလားလိမ္လတၱံ။
၇၄။ သာသနာေရာင္၀ါ ထိုေသာအခါ ဘူသီးေတာင္မွာ မင္းေခါင္း
ကုလားစိုးလတၱံ။
၇၅။ ဂစၦပနဒီ ျမစ္ကညာဆီက ေရမင္းတို႔ခါ ေပ်ာက္လတၱံ။
၇၆။ မိုးႀကိဳးကမ္းမွာ မိုးႀကိဳးနဂါး ေရာက္လတၱံ ။
၇၇။ ရကၡပူရ တုိင္းဌာနတြင္ ေရွေနာက္ ပညာရွင္တို႔ မ်ားလတၱံ။
၇၈။ ပညာရွိေရာက္ခါ တို္င္းျပည္ရႊာ သာယာဖြံ႔ျဖိဳးျဖစ္လတၱံ။
၇၉။ ျငိမ္းခ်မ္းတိုင္းျပည္ ႏွလံုးလည္း စစ္သည္မ်ားစြာ နာလတၱံ။
၈၀။ စစ္သည္နာျပီး စည္ေတာ္တီး ဘုန္းမီးေနေရာင္ ေတာက္လတၱံ။
၈၁။ ေမာင္ဆဲြနတ္ႀကီး တဟီးဟီး နတ္ေမာင္းထိုးခါ တီးလတၱံ။
၈၂။ ႀသမရနတ္ႀကီး စည္ေတာ္တီးီ ျပည္ႀကီးေအာင္လံ ထူလတၱံ။
၈၃။ နတ္ေမာင္တီခါ လူမိစၦာတို႔ မုခ်ထုိခါ ပ်က္လတၱံ။
၈၄။ ေဘာင္ဒြတ္နတ္ႀကီး စည္ေတာ္တီး ျပည္တီ ျပည္ျပီးသာယာ ျဖစ္လတၱံ။
၈၅။ မ်က္စိမ်က္ဆန္ ကုလားတန္က လွံဖ်ံထိုခါ ေ၀းလတၱံ။
၈၆။ တစ္ခါမယံုဆယ္ခါယံု ျငင္းခံုထိုခါ ျဖစ္လတၱံ။
၈၇။ ၀ိဇၨာေယာင္ေယာင္ သီလေႀကာင္းလည္းမ်ားလတၱံ။
၈၈။ ဘုန္းတန္းႀကီးႀကီး အသီးသီးတို႔ ပူးေဆြေသာက မ်ားလတၱံ။
၈၉။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညမွာ လိမ္ညာမတရား ထိုးသူမ်ားလည္း ဒုကၡေဘးႀကီး ေတြ႔လတၱံ။
၉၀။ ရကၡပူရ ျပည္ဓညတြင္ ဂုဏ္ဖန္ကေတာင္ ဆိုင္လတၱံ။
၉၁။ ဂုဏ္ဖန္ထြန္းခါ လးမိစၦာတို႔ ဘယာေဘးႀကီး ဆိုက္လတၱံ။
၉၂။ အေရွထြက္ညွက္ အေနာက္ပ်က္ မုခ်ထိုခါ ျဖစ္လတၱံ။
၉၃။ အလယ္တာရိုး ျပည္ရကၡိဳင္မွာ ေရႊထီးမိုးေက ဂုဏ္တန္းခိုးလည္း တက္လတၱံ။
၉၄။ ေရႊေငြအသျပာ ရတနာလည္း အိမ္တိုင္းရာေရာက္ ေပၚလတၱံ။
၉၅။ ဘုန္းရွိေေပၚေပါက္ ကုန္းမဲ့ေပ်ာက္လည္း ျဖစ္လတၱံ။
၉၆။ ရခိုင္တိုင္းျပည္ ရွိတုန္ကေလ့ လူေတြအထြ႗္ အျမတ္မဟာကို ထိုခါသရုပ္ပင့္လတၱံ။
၉၇။ မာရုပ္ပင္လိုက္ သကၠရာဇ္ ေတြ႔လိုက္သခ်ၤာ ႀတိနာ မိန္ရာသိစက္ ျပခ်က္၀ါးဟာ ေလသာသေဘၤာ ေမာင္းႏွင္ေမွ်ာ၍ သြင္းခါအင္းေပါက္၀မွာ ၀င္လတၱံ။
၉၈။ တစ္ရုပ္ကုန္လစ္ အခ်ိန္ခါ ရကၡဘုရင္ စႀကာမင္းကို ေမျႏၵိကိုဟူေသာ သၼီးကညာတစ္ပါးဆက္လတၱံ။
၉၉။ ဤသည္ကား ရခိုင္ပညာရွိိ ငအိထက္ ငလက္ရံုးတို႔ ေလွ်ာက္တင္
ခဲ့ေသာ ေက်ာက္ရိုးရာဇ၀င္ ေျမာက္ဦးျမိဳ႔ နတ္သၼီးသစ္ ျဖစ္ပါသည္ မႏၱေလးျမိဳ႔ ေရာက္ မဟာျမတ္မုနိဘုရားကို ပင့္ေဆာင္ စစ္ေတြ႔ျမိဳ႕
အင္းေပါက္၀မွ ၀င္ျပီးလွ်င္ သီရိေခ်ာင္း သိမ္ေတာ္ရင္းတို႔ ပို႔ေပးပါ
လိမ့္မည္ အာဂဘုရားသံုးဆူးျဖစ္ပါသည္။
မွတ္ခ်က္//
ဤကိုးဆယ့္ကိုးလတၱံကို ကိုေတာ္ေခ်သည္ သူငယ္ခ်င္းတပါး
ပါးက တစ္ဆင့္ ယင္းသူငယ္ခ်င္းကလည္း သူ႕၏သူငယ္ခ်င္းပါးက
တစ္ဆင့္ ကူးယူရီြးသားထားစြာျဖစ္ေရအတြက္နန္႔ စာရြီးရာ၌ အမွတ္
မထင့္ စာလံုးေပါင္းတိ က်က်န္နိန္ပါေကေလ့ ျပန္ပနာ ျပည့္စြက္ျပီး
ဖတ္ပီးႀကပါ။
.
17.1.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
ရခိုင္ ထီးရုိးနန္းေနမင္းအေပါင္းတုိ႔၏ ေရႊနန္းဥကၠသံနန္မေဆာင္ဦး၌ အျမဲစုိက္ထူအပ္ေသာေအာင္းလံေတာ္ၾကိး၏အေၾကာင္းအျခင္းရာဟူသမွ်တုိ႔ကို အခါအခြင့္ႏွင့္ ၾကံဳၾကိဳက္စြာ ပုရာဏ္က်မ္း၊ရာဇေသနဂၤဗ်ဴဟာက်မ္း၊ ဗ်ဴဟာ စကၠိက်မ္း၊ဗ်ဴဟာစစ္ခ်ီက်မ္းတို႔မွ ဗဟုသုတျဖစ္ေစျခင္းငွာ အနည္းငယ္ေဖာာ္ျပပါအံ့။
၁။ေအာင္းလံေတာ္၏အတုိင္းအတာကား အလ်ား ၉ ေတာင္ အနံ ၆ ေတာင္တိတိရွိသည္။
ထုိထက္ငယ္ေစလိုလွ်င္ အတုိင္းအတာျပဳ၍ သံုးခဲ႔သည္။.
၂။ အေရာင္အဆင္မွာ အနီႏွင့္အျဖဴ စပ္၍ျပဳၾကပါသည္။အျဖူဳေရာင္ကိုအထက္ပုိင္းတြင္ထား၍ အနီေရာင္ကို ေအာက္ပိုင္း၌ထားပါသည္။
၃။ အမွတ္အသားမွာ အထက္ေအာင္လံေတာ္၏ ေေထာင့္စြန္းအျဖူေရာင္ေပၚတြင္သိႏၶ၀ျမင္းပ်ံရုပ္တစ္ခု၊ ၄င္းအျဖဴေရာင္ က်န္တဖက္နားေပၚတြင္ နာ၈ဆဒၵန္ရုပ္တစ္ခုပါရွိသည္။တစ္ဖက္စြန္တြင္မႈ ပဥၥရႈပံရုပ္တစ္ခုပါေသးသည္။ေက်ာဖက္တြင္ မိမ္ိတုိ႔ပိုင္ဆိုင္ေသာ နယ္နမိတ္ကို တိုင္းျပည္နိုင္ငံကို ေဖာ္ျပသည္။နယ္နမိတ္ တုိ႔မွာလည္း မင္းတစ္ပါးႏွင့္ တစ္ပါးမတူဘဲ တန္းခုိးရွိလွ်င္ရွိသည့္အေလွ်ာက္ အက်ဥ္း အက်ယ္ကိုလိုက္၍ျပဳလုပ္ရသည္။နယ္္နမိတ္၏ အတုိင္အတာ အကြာအေ၀းကို တစ္ရာ့ရွစ္ပါဒရွိေသာ ရခိုင္ေအာင္လံေတာ္ ရတုတြင္လည္းေကာင္း၊ သာစြေလခ်ီလကၤာတြင္လည္းေကာင္း ရခိုင္ရာဇ၀င္တြက္လည္းေကာင္းေတြ႔နိုင္သည္။
၄။ ေအာင္လံေတာ္၏ အရိုးမွာ ၀ါး ( သို႔မဟုတ္ ျပ၀ါေခၚသစ္တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည္။အျမင့္မွာ ၂၇ ေတာင္ျဖစ္၍သတၱပီသက်ယ္ျပဳလုပ္ရသည္။ ၀ါးမွာ ၾကေသာင္း၀ါးကိုသံုးသည္။
၅။ ေအာင္လံေတာ္စိုက္ထူရာ႒ာနမွ ေရႊနန္းမေဆာင္ေတာ္ၾကိး၏အေရွ့ဘက္ န၀ရတ္ကိုးသြယ္စီျခယ္ေသာမွန္စဲေမွ်ာ္ေဆာင္ေတာ္ဦး၏ထိပ္ထက္ ထီးမစုိက္ခံုတြင္ တင္၍လႊင့္ထူရသည္။
၆။ ေအာင္လံေတာ္ကို အခ်ိန္ကာလအကန့္မရွိ လႊင့္ထူစိုက္ေဆာက္သည့္ေန့မွစ၍ စုတ္ျပဲေဟာင္းႏြမ္းသည့္တုိင္ေအာင္ ႏုတ္မခၽြတ္စေကာင္း မခ်စေကာင္း အျမဲပင္ထားရသည္။
၇။ ေအာင္လံေတာ္၏အဓိပမွာ ရကၡိဳင္၊ရကၡိတဟူေသာပုဒ္ျဖင့္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းအနက္ေၾကာင္းလည္းေကာင္း၊ ျဖူစင္ေသာသီလ၊ ျမင့္ျမတ္ေသာမ်ဳိးရုိးျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ေ၀သီယမ်ုဳိး၊ ဒုဒၵိယမ်ဳိးတုိ႔ထြန္းကားေပၚေပါက္ရာျဖစ္ေသာမ်ဳိးရုိးျဖစ္၍လည္းေကာင္း၊ ရခုိင္တို႔ က်င့္သံုးတရားထံုးဆုိစသည့္စကားအရ မ်ဳိးရိုးကိုသီလျဖဴစင္စြာေစာင့္ေရွာက္ခဲ႔ျခင္းေၾကာင့္ အျဖဴေရာင္ကိုေပၚကတင္ရသည္။အနီေရာင္မွာ အသမၻိႏၷ၊ ခတၱိယ၀ံသ၊ သက်သာဂီယ၊ ျဗဟၼာႏြယ္မ်ိဳးရုိးတုိမွွ ဆင္းသက္လာေသာအႏြယ္ေတာ္ျဖစ္၍ ေဖာက္ျပန္တတ္ေသာေသြးမရွိ၊ပကတိနီျမန္းေသာေသြးအဆင္းသာရွိေသာေၾကာင့္ အနီေရာင္ကို တပ္ဆင္ရသည္။ သိေႏၶာျမင္းတုိ႔မည္သည္မွာ ေကြ႔ေကာက္၍သြားျခင္းမရွိ၊တည့္မတ္ေျဖာင့္စင္း၍ လားတတ္ေသာသေဘာေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ဆဒၵန္မ်ိဳးမည္သည္ ျဖဳေသာအဆင္းမွတစ္ပါး ဆင္မဲကို ေမြးဖြားရိုးမရွိ၊ ျဖဴရာမွ မည္းလာသည္ဟူ၍လည္းမရွိ၊ မကတိေသာအဆင္းကို အခါခပ္သိမ္း မစြန္႔ေသာေၾကာင့္လည္းေကာင္း ေကသရာဇာျခေသၤ့တိုမည္သည္မွာ ေတာသံုးေတာင္ကို ထီမထင္သကဲ့သို႔လည္းေကာင္း ျဖဴနီေရာင္ႏွစ္ခုတို႔ျဖင့္ ေပါင္းငါးခုေသာ ရူပရုပ္တို႔ကိုေဆာင္ေသာ ပဥၥရူပရုိပ္ကို တပ္ဆင္ရသည္။
မွတ္ခ်က္///
ရခိုင္တန္းေဆာင္ေဆာင္းပါး ဦးဦးသာထြန္းစာအုပ္က ကူးယူထားျခင္းျဖစ္ပါေရ….
16.1.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
ရခိုင္ျပည္နယ္ေအာင္လံကို ေရွးေခတ္ကဘင္ အသုံးျပဳခေရေအာင္လံ၏ အျခီခံအမွတ္အသားကိုိ မူတည္ခကတ္ပါသည္၊၊
ေအာင္လံအတုိင္းအတာမွာ ေခတ္အဆက္ဆက္က အသုံးျပဳလာေရေအာင္လံ၊ ေကာင္းရွည္ေရအတြက္နန္႔ အဂုေခတ္ကိုက္ညီေအာင္ အသုံးျပဳႏုိင္ဖို ့အတြက္ မူလအတုိင္းအတာကိုမွီျပီး အခ်ဳိးအစားအလုိက္ ျပဳျပင္လိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။ မူလအတိုင္းအတာ အခ်ဳိးအစားမွာ အလ်ားကိုးေတာင္ အနံေျခာက္ေတာင္ ၿဖစ္ပါသည္။
ေအာင္လံ၏ အေရာင္အဆင္းကို မူလေရာင္စုံအတုိင္း အတည္ျပဳခကတ္ပါသည္။ မူလေရာင္စဥ္ အဆင္းမွာ ျဖဴေရာင္ထက္ဝက္နန္႔အနီေရာင္ထက္ဝက္ျဖစ္သည္။ အထက္ပုိင္းထက္၀က္မွာ အျဖဴေရာင္ျဖစ္ျပီး ေအာက္ပိုင္းထက္ဝက္မွာ အနီေရာင္ျဖစ္ပါသည္။.
အဓိပါၸယ္ဖြင့္ဆုိခ်က္မွာ အထက္ပုိင္းအျဖဴေရာင္သည္ ရခိုင္အမ်ဳိးသားရို႔၏ ျဖဴစင္ေရးစိတ္ဓါတ္ဟိျခင္း ၊ အမ်ဳိးသီလႏွစ္ဌာနကို ေစာင့္ထိန္းျခင္း ၊ ျဖဴစင္ေျဖာင့္မတ္ေရး စိတ္ရွိိျခင္းနဲ ့့ျဖဴစင္တည္ၾကည္ေစာင့္ထိန္းအပ္ေရး ကိုယ္က်င့္တရားရွိျခင္းမ်ား ျဖစ္သည္။ အနီေရာင္၏ သေဘာမွာ ရဲရင့္တည္ၾကည္ေရး သတၱိႏွင့္ ခိုင္ခ့ံတည္ၾကည္ေရး ဇာတိသီြး ၊ ဇာတိမာန္ ရွိျခင္းမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ပါသည္။
ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ား သံုးစဲြခေသာ ေဝသာလီေခတ္ ရခိုင္ဒဂၤါး၏ ပန္းဖက္ပံုကိုုိ အေျခခံေဖာ္ျပထားသည္။ ေဝသာလီေခတ္ ရခိုင္းဒဂၤါးကို သတ္မွတ္ေဖာ္ျပရျခင္းမွာ ရခိုင္လူမ်ဳိးမ်ား၏ ေပၚလြင္ထင္ရွားေရး၊ အႏုပညာဓနဥစၥာၾကြယ္ဝျခင္း နန္႔ ေရွးပေဝသဏီကပင္ ယဥ္ေက်းမွုထြန္းကားချခင္းကို ရည္ညႊန္းေဖာ္ထုတ္လို၍ ၿဖစ္သည္။ ထိုေဝသာလီေခတ္ ဒဂၤါးက္ို သဇင္ပန္းခြီ ႏွစ္ခက္ျဖင့္ ျခံရံထားပါသည္။
ရခိုင္ျပည္တြင္ သဇင္ပန္းေရ လူမ်ိဳး၏ အဓိက ျမင့္ျမတ္ျဖဴစင္ေသာ ပန္းမ်ဳိးၿဖစ္ ပါသည္။ ထိုပန္းကို အမွီျပဳ၍ အျမင့္အျမတ္စကားလုံး တိုကိုသံုးစြဲရာမွာ သဇင္ပန္းကို ဥပမာျပဳၿပီး တင္စားသုံးစြဲထားပါသည္္။ သဇင္ပန္းကို ရခိုင္ရို႔က (သန္ ့စင္)ပန္းလို႔ ေခၚၾကပါသည္။ သန့္သွ်င္းမႈ၊ ျဖဴစင္မႈ။ သန့္သွ်င္းျဖဴစင္ တင္မက ပြင့္ဖတ္အလယ္မွာ ဝါဝင္းၿပီးေက ရီႊေရာင္ဟိေသာ ဝတ္ဆံႏွစ္ဆံလည္း ပါဟိသည္ ။ မီႊးႀကိဳင္ၿပီး ျမင့္ျမတ္ေသာ သစ္ပင္ႀကီးမ်ား၏ အထက္၌ရာ ေပါက္ေရာက္တတ္သည္။ ျဖဴစင္ေသာ သီလေရာင္ ဝါဝင္းေသာ ဝတ္ဆံအေရာင္မ်ားသည္ ဗုဒၵ၏ သကၤန္းေရာင္ကုိ ေဆာင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အျမတ္ဆုံးပန္းဟု တင္စားသမုတ္ဂတ္ပါသည္။ ယင္းကိုုိ အစြဲျပဳ၍ ဘုရားေပါင္းခ်ဳပ္၏ သေကၤတ အေခၚအေဝၚ ကဗ်ာတြင္ (သဇင္ပန္းခိုင္ တၿမိဳင္ၿမိဳင္ ၊ ရခိုင္ဘုရားေပါင္း) ဟူ၍ ဖြဲ႕ဆိုထားသည္။ သဇင္ပန္းတစ္ခက္၏ တစ္ဘက္စီတြင္ ပါရွိေသာ (၈)ပြင္နဲ့ ထိပ္ေပၚကတစ္ပြင့္ ေပါင္းလွ်င္ (၉)ပြင့္ၿဖစ္သည္။ က်န္တဘက္တြင္လည္း (၈)ပြင့္ႏွင့္ ထိပ္ေပၚက တစ္ပြင့္ေပါင္းလွ်င္ (၉)ပြင့္ၿဖစ္သည္။ ထိပ္ေပၚ၌ ရွိေသာ အပြင့္သည္ ႏွစ္ဘက္လုံးႏွင့္ ဆုိင္သည္။ ေဘးဥပါဒ္အႏၱရာယ္ ကင္းစီဖို႔ ကိုးနဝင္းေၾကေသာ လကၡဏာကိုေဖာ္ျပထားပါသည္။ ေဖာ္ျပပါ သဇင္ပန္းခက္ တစ္ခက္စီမွာ အပြင့္ငယ္ လက္ဝဲမွ ( ၈ ) လကၤ်ာမွ ( ၈ ) ပြင့္ဆံရုိးတံကို မွီ၍ ဟိနီဂတ္ပါသည္္။ ထိပ္မွ တစ္ပြင့္ႏွင့္ ေပါင္းလုိက္လွ်င္ (၁၇)ပြင့္ျဖစ္္၍ ရခိုင္ျပည္နယ္ (၁၇) ၿမိဳ့နယ္ကို ေဖာ္ေဆာင္စြာျဖစ္ပါသည္။
ဗိႏၵဳေျပာက္မ်ား
ေဝသာလီဒဂၤါး၏ အျပင္ဘက္စက္ဝိုင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ ဗိႏၵဳေျပာက္မ်ားမွာ ကနကၠဒါန္ထီးဝိုင္း၏ ပံုသ႑ာန္ၿဖစ္သည္။ ေဝသာလီဒဂၤါးမ်ားတြင္ ပါရွိေသာ ဗိႏၵဳမ်ားမွာ အေရအတြက္အားျဖင့္ လံုးေရ(၂၀) ပါရွိသည့္ ဒဂၤါးအမ်ဳိးအစားဟိေရပိုင္ လံုးေရ(၂၀) ပိုမိုပါဟိေရ ဒဂၤါးမ်ားလည္းဟိေၾကာင္းတိြ ့ဟိရသည္။ ေယေကေလ့ အဂုသတ္မွတ္ထားေရ ရခိုင္ျပည္တံဆိပ္ပါ ဗိႏၵဳေျပာက္မ်ား၏ အေရအတြက္ လံုးေရ(၂၀)ဟု သတ္မွတ္ထားပါသည္။ ထိုသို့ သတ္မွတ္ရျခင္းမွာ တံဆိပ္အလွအပႏွင့္ ေရွးရခိုင္မင္းမ်ား၏ အဓိက က်င့္ဝတ္မ်ားၿဖစ္ေသာ မင္းက်င့္တရား ဆယ္ပါး ၊ နာယက ဂုဏ္ေျခာက္ပါး ၊ သဂၤဟ တရား ေလးပါး မ်ားကို ေပၚလြင္စီဖို႔ ရည္ညႊန္းထားျခင္းၿဖစ္ပါသည္။
သီရိဝစၦ
သီရိဝစၦမွာ သဇင္ပန္းခြီအလယ္တြင္ ရွိပါသည္။ ၎သည္ ေဝသာလီ စျႏၵားမင္းရို႕၏ ဒဂၤါးတြင္ ခတ္ႏိွပ္သံုးစဲြခဲ့ေသာ ပံုၿဖစ္သည္။ ယင္းတံဆိပ္ကို ဒဂၤါးတြင္သာ မက ရာဇပလႅင္၊ မုတ္တံကဲမ်ား ၊ ဘုရားတန္ေဆာင္း မုတ္တန္ကဲမ်ား၊ တံခါး မုတ္စီမ်ားတြင္ အျမဲသံုးစဲြထားဟိသည္။ သီရိဝစၦမွာ က်က္သေရမဂၤလာအျဖာျဖာႏွင့္ ျပည့္စံုသည္ဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။ သကၤတ အမ်ားႀကီးပါဟိသီးသည္လို႔သိဟိရ၏။
နီနန္႔လ ရို႕မွာ ပထမဆုံး ရခိုင္ဆိုေရနာမည္ကိုုိ ခံယူျခင္းမွ စ၍အုပ္ခ်ဳပ္ ခေရမင္းရို႔စြာနီလနာမည္ဟိေရ ဘဲြ ့ထူး ဂုဏ္ထူး နာမည္တိကို ခံယူခဂတ္ပါေရ။ သူရိယမင္းဆက္ ၊ စျႏၵားမင္းဆက္ ဟူ၍ အုပ္ခ်ဳပ္ ခပါေရ။ နီၤနန္႔လရို႕သည္ ကမၻာ၏တန္ဆာမ်ား ၿဖစ္ၾကသည့္အေလ်ာက္ အအီး နန္႔့အပူ ၊ အလင္း နန္႔ အေမွာင္ ၊ အက်ဳိး နန္႔ အျပစ္ တိကိုုိ ထင္ရွားေစႏုိင္ေရ သတၱိဟိဂတ္ပါေရ။ နီမင္း နန္႔တူေသာအက်င့္ ၊ လမင္း နန္႔တူေသာအက်င့္တိဟိဂတ္ပါေရ။ ယင္းနည္းတူ မင္းနန္႔တကြ ျပည္သူမ်ားလည္း သစၥာတရား တည္ၾကရမည္ ။ ယဥ္ေက်းမွုအႏုပညာ ၊စီးပြါးေရး အျခီအနီန္႔ ့အမ်ဳိးသားမ်ား လကၡဏာကိုို ေဖာ္ညႊန္းထားပါေရ။ နီသည္ ကမၻာျမီျပင္ထက္မွွာဟိလူသတၱဝါတိကိုအလင္းေရာင္ ပီးသည္ ။ လ သည္အီးျမၾကည္လင္ေရ သာယာမွုတိကိုေဒသဌာနမရီြး ၊ ပုဂၢိဳလ္မရီြး မွ်တေသာ အလင္းေရာင္ တိကိုပီးတတ္ပါသည္ ။ လူသား သတၱဝါ တိအေပၚမွာ အီးျမၾကည္လင္ေသာ သစၥာတရား ဟိစြာကိုေဖာ္ညႊန္းထားျခင္း ၿဖစ္သည္။
လက္ဝဲရစ္ခရုသင္းႏွင့္ လက္ယာရစ္ခရုသင္းတိုင္းျပည္ဂို အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ဘုရင္ တိဘိသတ္ခံရာ၌ လက္ဝဲ နန့္ လက္ယာ ခရုသင္းရို႕ျဖင့္ သစၥာရီစင္ ျဖန္းရပါသည္ ။ ရီစင္ျဖန္းရာတြင္ တိုင္းသူျပည္သား အေပါင္းတို ့အား သစၥာ ၊ သီလ ၊ သမာဓိ တရား နဲ ့တရားသျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္အုပ္ထိန္းႏုိင္ပါစီ ။ တိုင္းသူျပည္သား တိကလည္း သစၥာ ၊ သီလ ၊ ဟိဂတ္ပါစီဟူေသာ သရုပ္ကုိေဖာ္ေဆာင္ပါသည္။
စိန္ေတာင္
စိန္ေတာင္သည္ အလယ္ဗဟိုတည့္တည့္တြင္ မ႑ိဳင္အၿဖစ္ မားမားမတ္မတ္ ေျဖာင့္တန္းစြာ ရပ္တည္ထားပါသည္ ။ ေဖာ္ျပခေသာသစၥာ ၊ ဓမၼတရား ရို႕သည္ မင္းနန္႔တကြ ျပည္ သူရို႕အားတည့္တည့္မတ္မတ္ အုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း ၊ ခံယူလိုက္နာျခင္း လကၡဏာကို ေဖာ္ျပထားပါသည္။
စိန္ေတာင္ေအာက္ခံ
စိန္ေတာင္ေအာက္ခံမွာ လျခမ္းသ႑ာန္ ၿဖစ္ၿပီး စိန္ေတာင္အား မတိမ္းမေစာင္းေျဖာင့္မတ္တည္ရွိ ႏုိင္ရန္ မယိမ္းမယိုင္စီျခင္းငွာ ေအာက္ခံျပဳလုပ္ထားျခင္း သေဘာကို သရုပ္ေဆာင္ပါသည္။
ေရြးလံုး (၇)လံုး (ဗႏၵဳ)
ရခုိင္ရို႕သည္ ၾကတၱိကာ နကၡတ္နန္႔ယွဥ္သည့္ လူမ်ဳိးမ်ား ၿဖစ္ၾကသည္။ ၾကတၱိကာ နကၡတ္သည္ စပါးပင္ ၊ ၿမီမ်ား၏ လကၡဏာကိုေဆာင္သည္ ( တခ်ဳိ့က်မ္း၌ ၾကယ္ခုနစ္ေကာင္ ဟုဆိုသည္။) ၾကတၱိကာ နကၡတကိုုိ မွီး၍ ထြန္ယက္ျခင္း ၊ စိုက္ပ်ဳိးျခင္း ၊ ရိတ္သိမ္းျခင္း တိကုိျပဳလုပ္ၾကသည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္သည္ ၾကတၱိကာ နကၡတ္ နန္႕ေလ်ာ္ညီစြာ စပါး စိုက္ပ်ဳိးေရးကို အဓိကျပဳ၍ သက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းေဆာင္ရြက္ရေသာ ျပည္နယ္တစ္ခုၿဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ အသက္သီြးေၾကာ ၿဖစ္ေသာ စီးပြားေရးနန္႔ စိုက္ပ်ဳိးေရးလကၡဏာ သေဘာေဆာင္ထားျခင္း ၿဖစ္သည္။
ျခဴပန္း
ျခဴပန္းသည္ အျမင့္ျမတ္ဆံုးေသာ ပန္းတစ္မ်ဳိးတြင္ ပါဝင္သည္ ။ ျခဴပန္းမွာ အပင္မွ ပြင့္ေသာ ပန္းမဟုတ္ပါ ျခဴေကာင္ ဟူေသာ သတၱဝါတမ်ဳိး၏ ခႏၶာကိုယ္မွ ေပါက္ေရာက္နိုင္ေသာ အမီႊးအမ်ွင္ရို႕၏ ပံုသ႑န္တြင္ အခီြခီြ အလိပ္လိပ္ ၿဖစ္ေဖာ္နီျခင္းကို သရုပ္ေဖာ္၍ ပန္းခ်ီ ပန္းပု ဆရာ ရို႕သည္ ဘုရား ၊ ေစတီ ၊ အေဆာက္အဦး ၊ ပလႅင္ ၊ မုတ္တံကဲမ်ား ၊ ထီးေဆာင္ နန္းေဆာင္ စေသာ အေဆာက္အဦးရို႔တြင္ ၊ ပန္းခက္ ၊ ပန္းေခြ ၊ ပန္းလိပ္ ၊ ပန္းႏြယ္မ်ား ထုလုပ္ရာတြင္ သရုပ္ေဖာ္၍ ထုလုပ္ဂတ္ပါသည္ ။ ပန္းခက္ရို႕၏ အလယ္တြင္ျခဴေကာင္မ်ား ထုလုပ္ထားျခင္းေၾကာင္း ျခဴပန္းဟူ၍ ေခၚပါသည္ ။ ျခဴေကာင္ရို႕သည္ လူအေပါင္းရို႕၏ ပစၥည္းဥစၥာကုိ လည္းေကာင္း ၊ အသီးအႏွံ တိကို လည္းေကာင္း လုံးဝဖ်က္ဆီးျခင္း မဟိပါ ။ သူရို႕၏ လားရာတြင္ အမႊီးအမ်ွင္မ်ား တစ္ခုနွင့္တစ္ခုထိခုိက္၍ ဆဲြလြဲျမည္သံပိုင္ တျခြင္ျခြင္ျမည္ပါေရ။ ယင္းေၾကာင္း ဆြဲလြဲငယ္မ်ားဂို ျခဴးငယ္ဟု ေခၚပါေရ။ မဂၤလာ ဟိေသာ ၊ တီးသံသာေသာ အသံတိကိုသရုပ္ေဆာင္ထားပါေရ။ ၎ရို႕သည္ ကာမ ဆႏၵ တရား၌ တသက္လွ်င္ တႀကိမ္သာ မွီဝဲျခင္း ဟိပါေရ ။ သူတပါး အမ်ဳိးအႏြယ္ကိုုိလည္း ဖ်က္ဆီးျခင္း မရွိပါ ။ အျဗဟၼ စရိယာ သိကၡာ ပုဒ္ဂုိ ေစာင့္ထိန္းျခင္း ၊ တိုင္းသူျပည္သား ရို႔သည္လည္း မုဒိန္း တႏၱ မက်ဴးလြန္ၾက ေစရန္သရုပ္ေဆာင္ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဤသီရိဝစၦ တစ္ခုလံုး၏ သေဘာတရားမွာ သစၥာ ဓမၼ ရွိျခင္း ၊ လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရး၌ စပါးသီးႏွံတိုး ပြါးမ်ားေစျခင္း၊ အလင္းနန္႔အေမွာင္ ၊ အက်ဳိးနန္႔အျပစ္ တရားတိကိုဆင္ျခင္ႏုိင္စီျခင္း ၊ မိမိရို႔၏ ရုိးရာ ဓေလ့ထံုးစံ တိကိုေစာင့္ထိန္းႏိုင္ျခင္း ၊ ေခတ္နန္႔ေလ်ာ္ညီေအာင္ တစည္းတလံုးတည္း တည္ျမဲႏိုင္စီျခင္း ၊ ထြန္းသစ္ ေပါမ်ားတုိးတက္ စီႏိုင္ေရသေကၤတ သေဘာတိကိုသရုပ္ေဖာ္ေဆာင္ ထားျခင္းၿဖစ္သည္။
မွတ္ခ်က္...ေအာက္သားစာနန္႔ရီြးထားေရ...ဝ(ဘ္)ဆိုက္တခုကိုအတည္ထားပနာ
ရခိုင္ဘာယာသို႔ျပန္ပီးလိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။
စာရႊီးသူ
လန္းဆန္း
.
16.1.10 |
Posted in
ကြ်န္ေတာ့္မွတ္စု,
ပင္မစာမ်က္ႏွာ,
ရခိုင္အမြီအႏွစ္မ်ား
|
Read More »
